9. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.9.1.1

9. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: İnsanın Yaratılışı ve Özellikleri Soruları

Ayetlerden hareketle insanın yaratılışı, üstün ve sınırlı yönleri, yaratılış amacı ve sorumlulukları.

Resmî öğrenme çıktısı

Allah-insan ilişkisi · İnsan ve İnsanın Yaratılışı

DKAB.9.1.1. İnsanın yaratılışını ve özelliklerini ayetlerden hareketle müşahede edebilme

1. soru

İnsanın Yaratılışı ve Özellikleri · 11 puan

İnsanın değeri, sınırlılığı ve sorumluluğu · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir insan tasviri için dört içerik kartı hazırlanmıştır. Kartlar doğrudan ayet meali değildir.

Kur’an’daki insan tasvirine ilişkin içerik özetleri
Kart	Özet
Tîn 4	İnsanın güzel bir biçimde yaratılması.
İsrâ 70	İnsanoğlunun değerli ve saygın kılınması.
Nisâ 28	İnsanın zayıf yönlerinin bulunması ve yükümlülüklerde kolaylık.
Beled 8–10	İnsana algılama ve ifade imkânlarının verilmesi, iyilik ve kötülük yollarının gösterilmesi.

Panonun başlığı için “Değerli olduğu için hata yapmayan insan” önerilir. Editör, bu başlığın bütün kartları kapsamadığını düşünür.

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
Başlığın hangi yönü kartlarla desteklenir, hangi yönü desteklenmez? En az iki farklı kartı kullanarak daha kapsayıcı bir başlık öneriniz.
1.25 puan
Beled kartından insanın sorumluluğuna ilişkin bir sonuç çıkarınız. Bu sonucu derinleştirmek için temel dinî kaynaklardan araştırılabilecek bir soru yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

İnsanın değerli oluşu Tîn 4 ve İsrâ 70 ile desteklenir; hiç hata yapmaması desteklenmez. Nisâ 28 sınırlılık/zayıflığı, Beled 8–10 seçme ve sorumluluğu düşündürür. “Değerli, sınırlı ve seçimlerinden sorumlu insan” kapsayıcıdır.

Puanlama ölçütleri

Değerli oluşu uygun kartla destekler.2 puan
Hatasızlık iddiasını sınırlılık/seçim kartıyla eleştirir.2 puan
Değer ve sınırlılığı birlikte içeren başlık yazar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

İyilik ve kötülüğü ayırt edebilme imkânı, insanın bilinçli seçimlerinden sorumlu oluşuyla ilişkilidir. “Kur’an’da insanın bilerek yaptığı seçimlerle yanlışlıkla yaptıkları arasında nasıl bir sorumluluk ayrımı kurulur? ” gibi kaynakta araştırılabilecek sorular kabul edilir.

Puanlama ölçütleri

Ayırt etme imkânını belirtir.2 puan
Bilinçli seçim ile sorumluluk bağını kurar.2 puan
Yaratılış/sorumluluk alanında temel kaynakla araştırılabilir soru yazar.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

İnsanın Yaratılışı ve Özellikleri · 7 puan

Kulluk ile günlük ahlaki sorumluluğu ilişkilendirme · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir yardım mutfağının haftalık kaydında üç karar vardır: Görevliler ibadet vakitleri için iş bölümünü düzenlemiştir. Alışverişte eksik tartıldığı fark edilen ürünün bedeli düzeltilmiştir. Dağıtım sırasında yardım alanların fotoğraflarını izinsiz paylaşmama kararı alınmıştır.

Zâriyât suresinin 56. ayetinin içerik özetinde insanın yaratılış amacı Allah’a kullukla ilişkilendirilir. Bir gönüllü “İlk karar kullukla ilgilidir; alışveriş ve fotoğraf konuları tamamen bunun dışındadır.” der. Kayıtlar öğretim amaçlıdır.

Yanıtla Adım adım çöz

2.14 puan
Gönüllünün ayrımını ayetin verdiği yaratılış amacı bakımından değerlendiriniz. Üç karardan yararlanarak kulluğun kapsamını açıklayınız.
2.23 puan
Mutfak yönetimi için bu kapsamı koruyan iki yeni uygulama öneriniz. Her uygulamanın hangi sorumluluğa karşılık geldiğini belirtiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Kulluk yalnız belirli ibadetlerden ibaret değildir; Allah’ın rızasını gözeterek dürüst ve saygılı davranmayı da kapsar. İbadet düzeni doğrudan ibadetle, tartı düzeltme adalet/dürüstlükle, izinsiz fotoğrafı önleme insan onuruna ve haklarına saygıyla ilişkilidir.

Puanlama ölçütleri

Kulluğun kapsamını ibadet ve ahlak birlikte olacak biçimde açıklar.2 puan
Tartı düzeltmeyi dürüstlük/adaletle bağlar.1 puan
Fotoğraf kararını hak/mahremiyet/insan onuruyla bağlar.1 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Örnekler: İhtiyaç kadar yemek hazırlayıp israfı azaltmak, kaynakları sorumlu kullanmaktır. Sıra ve dağıtımı ayrım yapmadan düzenlemek, adaleti gözetmektir. Güvenli ve hijyenik hazırlık, başkalarının sağlığına özen göstermektir. Bağlama uygun iki gerekçeli öneri kabul edilir.

Puanlama ölçütleri

Bir uygulanabilir yeni davranış önerir.1 puan
İlk öneriyi uygun ahlaki sorumlulukla bağlar.1 puan
İkinci farklı öneriyi kendi sorumluluk gerekçesiyle açıklar.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 2 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.