10. Sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · COĞ.10.3.1
10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: Yerkürenin Tektonik Yapısı Soruları
Konveksiyon akımları, levha sınırları ve oluşan yeryüzü şekilleri; Türkiye’nin deprem, volkan ve jeotermal alanları.
Resmî öğrenme çıktısı
Doğal sistemler ve süreçler · Tektonik Süreçler
COĞ.10.3.1. Yerkürenin tektonik yapısını çözümleyebilme
1. soru
Yerkürenin Tektonik Yapısı · 10 puan
Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta
İncele Soru ve verilenler
Bir yer bilimleri raporu şu gözlemi içeriyor: İki okyanusal levha birbirinden uzaklaşırken arada yeni kabuk oluşuyor.
Rapor, yerkürenin iç ısısının ve çok uzun zaman ölçeklerinde gerçekleşen manto hareketlerinin levha dinamiğinin parçası olduğunu belirtir. Levha sınırında gözlenen şekiller, yüzeydeki hareketin yönü ve kabuğun oluşması ya da dalması birlikte ele alınarak açıklanacaktır. Bu metin mantonun bütünüyle sıvı olduğu anlamına gelmez; sıcak kayaçlar jeolojik zamanlarda yavaşça şekil değiştirebilir.
Yanıtla Adım adım çöz
- 1.16 puanLevha sınırı türünü belirleyiniz. Sınırın hareketini oklarla gösterip gözlenen şekil/olayı mekanizmayla açıklayınız.
- 1.24 puanİç ısı, yoğunluk farklılıkları ve manto hareketleri arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Sıcak malzemenin yükselmesi ve soğuyan malzemenin alçalması enerji aktarımına nasıl katkıda bulunur?
2. soru
Yerkürenin Tektonik Yapısı · 11 puan
Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta
İncele Soru ve verilenler
Bir yer bilimleri raporu şu gözlemi içeriyor: İki levha sınır boyunca yatayda ters yönlerde kayıyor; kabuk üretimi veya tüketimi belirgin değil.
Rapor, yerkürenin iç ısısının ve çok uzun zaman ölçeklerinde gerçekleşen manto hareketlerinin levha dinamiğinin parçası olduğunu belirtir. Levha sınırında gözlenen şekiller, yüzeydeki hareketin yönü ve kabuğun oluşması ya da dalması birlikte ele alınarak açıklanacaktır. Bu metin mantonun bütünüyle sıvı olduğu anlamına gelmez; sıcak kayaçlar jeolojik zamanlarda yavaşça şekil değiştirebilir.
Yanıtla Adım adım çöz
- 2.17 puanLevha sınırı türünü belirleyiniz. Sınırın hareketini oklarla gösterip gözlenen şekil/olayı mekanizmayla açıklayınız.
- 2.24 puanİç ısı, yoğunluk farklılıkları ve manto hareketleri arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Sıcak malzemenin yükselmesi ve soğuyan malzemenin alçalması enerji aktarımına nasıl katkıda bulunur?
3. soru
Yerkürenin Tektonik Yapısı · 10 puan
Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta
İncele Soru ve verilenler
Bir yer bilimleri raporu şu gözlemi içeriyor: Okyanusal levha kıtasal levhanın altına dalıyor; kıyı açıklarında hendek, karada volkanik kuşak var.
Rapor, yerkürenin iç ısısının ve çok uzun zaman ölçeklerinde gerçekleşen manto hareketlerinin levha dinamiğinin parçası olduğunu belirtir. Levha sınırında gözlenen şekiller, yüzeydeki hareketin yönü ve kabuğun oluşması ya da dalması birlikte ele alınarak açıklanacaktır. Bu metin mantonun bütünüyle sıvı olduğu anlamına gelmez; sıcak kayaçlar jeolojik zamanlarda yavaşça şekil değiştirebilir.
Yanıtla Adım adım çöz
- 3.16 puanLevha sınırı türünü belirleyiniz. Sınırın hareketini oklarla gösterip gözlenen şekil/olayı mekanizmayla açıklayınız.
- 3.24 puanİç ısı, yoğunluk farklılıkları ve manto hareketleri arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Sıcak malzemenin yükselmesi ve soğuyan malzemenin alçalması enerji aktarımına nasıl katkıda bulunur?
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları
Diğer konular
Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.