10. Sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · COĞ.10.3.3

10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: Aşınım ve Birikim Şekilleri Soruları

Akarsu, rüzgâr, buzul, dalga ve karstik süreçlerin oluşturduğu aşındırma ve biriktirme şekilleri.

Resmî öğrenme çıktısı

Doğal sistemler ve süreçler · Aşınım ve Birikim Süreçlerinin Yeryüzü Şekillerinin Oluşumuna Etkisi

COĞ.10.3.3. Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme

1. soru

Aşınma ve Çözünme: İklim ve Kayaç İlişkisi · 11 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir saha ekibi kireç taşının yaygın olduğu iki yöreyi karşılaştırır. Birinci yörede yılın büyük bölümünde yağış görülmekte, çatlaklardan sızan sular ve çözünmeyle genişleyen boşluklar gözlenmektedir. İkinci yörede suyun az olduğu uzun kurak dönemler vardır; çözünme izleri daha sınırlıdır. Kayaçların yaşı ve gözlem süresi benzer kabul edilir.

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
İki yörede çözünme izlerinin farklı olmasını suyun etkisi ve kayaç özelliğiyle ilişkilendirerek açıklayınız.
1.25 puan
“Aynı kayaç varsa her yerde aynı şekiller ve aynı ayrışma hızı görülür.” görüşünü değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Kireç taşı, çözünmüş karbondioksit içeren suyun etkisiyle çözünebilir. Su ve sızma imkânının daha fazla olduğu ilk yörede çözünme daha belirgin beklenir; kuraklık ikinci yörede süreci sınırlar.

Puanlama ölçütleri

Kayaç ile suyun etkileşimini açıklar.3 puan
Farklılığı verilen iklim koşuluyla ilişkilendirir.3 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Kayaç tek belirleyici değildir; su miktarı, sıcaklık, çatlaklılık, bitki örtüsü ve süre süreci etkiler. Aynı kayaç farklı çevre koşullarında farklı biçimde ve hızda ayrışabilir.

Puanlama ölçütleri

Tek nedenli yorumu reddeder.3 puan
İlgili başka etkenlerle gerekçelendirir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 3: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.