10. Sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · COĞ.10.3.2

10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: Aşınma ve Çözünme: İklim ve Kayaç İlişkisi Soruları

Mekanik ve kimyasal çözülme, karstlaşma; iklim ve kayaç yapısının bu süreçlere etkisi.

Resmî öğrenme çıktısı

Doğal sistemler ve süreçler · İklim ve Kayaç Yapısının Aşınma ve Çözünme Süreçlerine Etkisi

COĞ.10.3.2. Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme

1. soru

Aşınma ve Çözünme: İklim ve Kayaç İlişkisi · 13 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Aynı süre boyunca gözlenen iki sahada kayaç ayrışması karşılaştırılıyor. Alanlar aşağıdaki koşullara sahip; başka etkenler benzer kabul ediliyor.

İnceleme verileri
Saha	İklim/koşul	Kayaç
A	Sıcak-nemli	Kireç taşı
B	Soğuk; donma-çözülme sık	Çatlaklı kaya

Yanıtla Adım adım çöz

1.17 puan
Her sahada öne çıkmasını beklediğiniz fiziksel/kimyasal ayrışma sürecini gerekçelendiriniz.
1.26 puan
“Kayaç türünü bilirsek ayrışma hızını kesin biliriz.” yargısını bu karşılaştırmayla değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

A’da su ve sıcaklık çözünme/kimyasal ayrışmayı; B’de çatlak suyunun donma-çözülmesi fiziksel parçalanmayı destekler.

Puanlama ölçütleri

İki sahayı koşullarıyla değerlendirir.4 puan
İklim-kayaç-süreç bağlantısını kurar.3 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Kayaç tek etken değildir; sıcaklık, su, çatlaklar, bitki ve süre de etkilidir. Aynı kayaç farklı iklimlerde farklı hızlarda ayrışabilir.

Puanlama ölçütleri

Tek etkenli açıklamayı reddeder.3 puan
En az iki ek etken verir.3 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Aşınma ve Çözünme: İklim ve Kayaç İlişkisi · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Aynı süre boyunca gözlenen iki sahada kayaç ayrışması karşılaştırılıyor. Alanlar aşağıdaki koşullara sahip; başka etkenler benzer kabul ediliyor.

İnceleme verileri
Saha	İklim/koşul	Kayaç
A	Nemli; bitki örtüsü yoğun	Kireç taşı
B	Kurak; su az	Aynı kireç taşı

Yanıtla Adım adım çöz

2.16 puan
Her sahada öne çıkmasını beklediğiniz fiziksel/kimyasal ayrışma sürecini gerekçelendiriniz.
2.24 puan
“Kayaç türünü bilirsek ayrışma hızını kesin biliriz.” yargısını bu karşılaştırmayla değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

A’da su ve çözünmeye elverişli koşullar nedeniyle kimyasal ayrışma daha güçlü beklenir; B’de su azlığı çözünmeyi sınırlar.

Puanlama ölçütleri

İki sahayı koşullarıyla değerlendirir.3 puan
İklim-kayaç-süreç bağlantısını kurar.3 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Kayaç tek etken değildir; sıcaklık, su, çatlaklar, bitki ve süre de etkilidir. Aynı kayaç farklı iklimlerde farklı hızlarda ayrışabilir.

Puanlama ölçütleri

Tek etkenli açıklamayı reddeder.2 puan
En az iki ek etken verir.2 puan

3. soru

Aşınma ve Çözünme: İklim ve Kayaç İlişkisi · 9 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Aynı süre boyunca gözlenen iki sahada kayaç ayrışması karşılaştırılıyor. Alanlar aşağıdaki koşullara sahip; başka etkenler benzer kabul ediliyor.

İnceleme verileri
Saha	İklim/koşul	Kayaç
A	Kurak; günlük sıcaklık farkı fazla	Granit
B	Ilık-nemli	Kireç taşı

Yanıtla Adım adım çöz

3.15 puan
Her sahada öne çıkmasını beklediğiniz fiziksel/kimyasal ayrışma sürecini gerekçelendiriniz.
3.24 puan
“Kayaç türünü bilirsek ayrışma hızını kesin biliriz.” yargısını bu karşılaştırmayla değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

A’da sıcaklık farkına bağlı fiziksel; B’de suyun kireç taşını çözmesine bağlı kimyasal ayrışma öne çıkar.

Puanlama ölçütleri

İki sahayı koşullarıyla değerlendirir.3 puan
İklim-kayaç-süreç bağlantısını kurar.2 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

Kayaç tek etken değildir; sıcaklık, su, çatlaklar, bitki ve süre de etkilidir. Aynı kayaç farklı iklimlerde farklı hızlarda ayrışabilir.

Puanlama ölçütleri

Tek etkenli açıklamayı reddeder.2 puan
En az iki ek etken verir.2 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru Senaryo 3: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.