2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol
OYSS Akademi — Bir Nova Zeka markasıdır
Giriş yap

11. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.11.1.1

11. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: Kader, Kaza ve Kaderle İlgili Kavramlar Soruları

Kader ve kaza; sünnetullah, ecel, rızık, tevekkül, sabır ve imtihan kavramları; yanlış kader anlayışları ve afet bilinci.

Resmî öğrenme çıktısı

Kader, irade ve sorumluluk · İnsan ve Kader

DKAB.11.1.1. Kader ve kaderle ilgili kavramları yapılandırabilme

1. soru

Kader, Kaza ve Kaderle İlgili Kavramlar · 9 puan

Kader-kaza ile düzen ve gerçekleşmeyi ayırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir sera işletmesinde aynı tür fideler için su ve sıcaklık gereksinimleri araştırılır. Yönetici, “Bitkilerin belli koşullarda gelişmesi rastgele değildir; yetiştirme planımızı bu işleyişe göre kurmalıyız.” der. Daha sonra kaydedilen bir günde sulama hattı açılır ve fideler su alır.

Kamer 49 ve Furkân 2’nin içerik özetleri, yaratılışta ölçü ve takdire dikkat çeker. Bir kavram panosunda şu iki açıklama boş bırakılır: “Allah’ın her şeyi ilmiyle bilip ölçü ve düzen içinde takdir etmesi: …” ve “Takdir edilenin zamanı geldiğinde gerçekleşmesi: …”. Ayet notları doğrudan meal değildir; sera olayı kurgusaldır.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 1.16 puan
    Panodaki iki boşluğu tamamlayınız. Kavramlar arasındaki farkı seradaki düzen ve gerçekleşen olay üzerinden açıklayınız.
  2. 1.23 puan
    Yöneticinin plan yapması sünnetullah ve insanın sorumluluğu bakımından nasıl değerlendirilir? “Düzen varsa önleme gerek yoktur.” iddiasına cevap veriniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

İlk boşluk kader, ikinci boşluk kazadır. Kader ölçü/takdir boyutunu, kaza bunun gerçekleşmesini ifade eder. Bitkilerin belli koşullara bağlı işleyişi yaratılıştaki düzen üzerine düşünmeye; o gün sulamanın gerçekleşmesi olayın meydana gelişine örnek olabilir. Kişinin sulama kararı kendi iradi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Puanlama ölçütleri

  • Kaderi ilk açıklamayla eşleştirir.2 puan
  • Kazayı gerçekleşme açıklamasıyla eşleştirir.2 puan
  • Düzen/takdir ile meydana gelme farkını bağlamda açıklar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Sünnetullah evrendeki ilahî düzen ve yasalarla ilişkilidir. Bitkilerin su/sıcaklık ihtiyacını öğrenmek, bu düzeni dikkate alıp tedbir almaktır. Düzenin bulunması önlemi gereksiz kılmaz; koşulları gözetmek insanın sorumluluğudur.

Puanlama ölçütleri

  • Sünnetullahı düzen/yasalarla açıklar.1 puan
  • Planı bitkinin somut ihtiyaçlarıyla ilişkilendirir.1 puan
  • Kader/düzenin tedbiri kaldırmadığını gerekçelendirir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Kader, Kaza ve Kaderle İlgili Kavramlar · 12 puan

Tedbir ve tevekkülü olay kanıtıyla değerlendirme · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir atölyenin kış hazırlığına ilişkin kayıtlar şöyledir:

Hazırlık ve değerlendirme kayıtları
BirimÖnceden yapılanlarSonraki yorum
ABakım uyarısını dikkate almadı; su giderlerini kontrol etmedi.“Su bastıysa kaderdir; bizim yapacağımız bir şey yoktu.”
BGiderleri kontrol ettirdi, önemli malzemeleri yüksek raflara taşıdı. Beklenmedik şiddetli yağışta yine sınırlı zarar gördü.“Görevimizi yaptık; eksikleri inceleyip onaracağız. Sonucu Allah’a bırakıyoruz.”

Kayıtlar kurgusaldır; iki birimin yapı koşullarının bütünüyle aynı olduğu ileri sürülmemektedir.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 2.16 puan
    A biriminin yorumundaki yanlış kader anlayışını belirtiniz. B biriminin davranışlarında tedbir ve tevekkülü ayrı kanıtlarla gösteriniz.
  2. 2.26 puan
    “B de zarar gördüğüne göre tedbir işe yaramaz.” yargısını değerlendiriniz. Bu olaydan çıkarılabilecek daha dikkatli bir sonuç yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

A, yapılabilecek bakımın ihmalini kader sözüyle sorumluluk dışına çıkarmaktadır. B’nin gider kontrolü/raf düzeni tedbirdir; çabadan sonra sonucu Allah’a bırakması ve onarıma devam etmesi tevekkülle uyumludur.

Puanlama ölçütleri

  • A’nın önlenebilir ihmali kadere yüklediğini açıklar.2 puan
  • B’de tedbiri somut eylemle gösterir.2 puan
  • B’de tevekkülü sonuç tutumu ve devam eden çabayla gösterir.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Tedbir bütün risklerin yok olmasını garanti etmez. Yağışın şiddeti ve yapı koşulları sonucu etkileyebilir; tabloda kontrollü karşılaştırma yoktur. Dikkatli sonuç: İnsan risk azaltmak için elinden geleni yapmalı; zarar oluştuğunda nedeni inceleyip tedbiri geliştirmelidir.

Puanlama ölçütleri

  • Zararın tedbirin değersizliğini tek başına göstermediğini belirtir.2 puan
  • Kontrol dışı/karşılaştırılmayan koşulu dikkate alır.2 puan
  • Çaba ve öğrenmeyi sürdüren bir sonuç yazar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

3. soru

Kader, Kaza ve Kaderle İlgili Kavramlar · 8 puan

İmtihan ve sabrı etkin çabayla yorumlama · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir selde küçük işletmesinin bazı araçları zarar gören Nihat, güvenli olduğu bildirildikten sonra hasar listesini çıkarır. Yakınlarından destek ister, onarılabilen araçları ayırır ve işini daha güvenli yerde sürdürmek için plan yapar. “Üzgünüm; fakat üzüntüm yüzünden bütün çabayı bırakmak istemiyorum. Allah’tan güç ve yardım diliyorum.” der.

Bakara 155–156’nın içerik özetinde insanın çeşitli kayıplarla sınanması ve sabır; Hz. Eyyûb kıssasında ise güçlükler karşısında Allah’a yöneliş üzerinde durulur. Bu anlatım doğrudan ayet veya tarihî belge alıntısı değildir.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 3.15 puan
    İmtihan ve sabır kavramlarını açıklayıp Nihat’ın durumundan her biri için bir dayanak gösteriniz.
  2. 3.23 puan
    “Sabreden kişi üzülmez ve yardım istemez.” yargısını metne dayanarak tartışınız. Nihat’ın sonraki adımı için sabırla uyumlu bir öneri yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

İmtihan hayatın imkân ve güçlükleri içinde kişinin tutumunun sınanmasıyla ilişkilidir; araç kaybı böyle bir güçlük bağlamıdır. Sabır, güçlük karşısında doğru tutumu ve çabayı sürdürebilmektir; hasar kaydı, destek isteme ve yeniden plan yapma bunun örnekleridir.

Puanlama ölçütleri

  • İmtihanı güçlük karşısındaki tutumla tanımlar ve olaya bağlar.2 puan
  • Sabrı edilgen bekleme dışında açıklar.2 puan
  • Sabır için somut devam eden çaba gösterir.1 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

Üzüntü yaşamak veya yardım istemek sabra aykırı değildir. Nihat üzülürken güvenli biçimde destek alıp çalışmaya devam eder. Güvenli yer için yetkililerden bilgi almak veya onarım planını uzmanla gözden geçirmek uygun sonraki adımdır.

Puanlama ölçütleri

  • Üzüntüyü sabırsızlıkla özdeşleştirmez.1 puan
  • Yardım istemeyi çabanın bir parçası olarak açıklar.1 puan
  • Güvenli, uygulanabilir ve çabayı sürdüren öneri sunar.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.