11. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.11.1.3

11. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: Bakara Suresi 286. Ayetin Mesajları Soruları

Ayetin mealinde geçen konu ve kavramlar: güç yetirme, sorumluluk, dua ve af dileme.

Resmî öğrenme çıktısı

Kader, irade ve sorumluluk · Kur’an’dan Mesajlar

DKAB.11.1.3. Bakara suresinin 286. ayetinin mesajlarını anlamak için Kur’an-ı Kerim meallerine başvurabilme

1. soru

Bakara Suresi 286. Ayetin Mesajları · 11 puan

Bakara 286’da yükümlülük ve dua mesajlarını uygulama · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bakara 286’nın içerik çalışması için dört not hazırlanmıştır: I. İnsanın gücü ölçüsünde yükümlü olması. II. Kazanılan iyilik ve kötülüğün kişinin kendisiyle ilgili sonuç taşıması. III. Unutma ve yanılma karşısında bağışlanma dileği. IV. Güç yetirilemeyen yüklerden korunma, af ve yardım isteği. Notlar ayetin içerik özetidir.

Bir sınıf panosunda I ve II “Dua”, III ve IV “Sorumluluk” başlığına konur. Panonun altına da “İnsan ancak hiç zorlanmayacağı işleri yapmalıdır; dua ederken hata ihtimalini kabul etmesi gerekmez.” yazılır.

Yanıtla Adım adım çöz

1.15 puan
Panodaki sınıflamayı düzeltiniz. İki başlığın birbiriyle ilişkisiz olmadığını bir cümleyle açıklayınız.
1.23 puan
“Hiç zorlanmayacağı işler” yorumunu güç yetirme ölçütü açısından değerlendiriniz ve dinî yükümlülüklerde kolaylığa bir örnek veriniz.
1.33 puan
Dua hakkındaki ikinci yorumu düzeltiniz. III ve IV’ü birlikte yansıtan, doğrudan ayet alıntısı olmayan kısa bir dua cümlesi yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

I ve II sorumluluk; III ve IV dua başlığına yerleştirilmelidir. Gücünü ve hata ihtimalini fark eden insan, sorumluluğunu yerine getirirken Allah’tan af ve yardım dileyebilir.

Puanlama ölçütleri

I-II’yi sorumluluğa yerleştirir.2 puan
III-IV’ü duaya yerleştirir.2 puan
İki başlığı kapasite/hata farkındalığı üzerinden ilişkilendirir.1 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Güç yetirme, hiç çaba veya zorluk olmaması değildir; kişinin gerçek kapasitesini aşan yükümlülük yüklenmemesiyle ilgilidir. Ayakta namaz kılamayanın gücü ölçüsünde oturarak kılması gibi uygun örnek verilebilir.

Puanlama ölçütleri

Zorluk ile kapasiteyi aşmayı ayırır.1 puan
Yükümlülüğün kapasiteyle ilişkisini açıklar.1 puan
Uygun bir dinî kolaylık örneği verir.1 puan

1.3 · Örnek cevap / çözüm

İnsan dua ederken eksik ve yanılabilir oluşunu kabul edip af ve yardım isteyebilir. Örnek: “Allah’ım, yanlışlarımı fark edip düzeltmem için bana güç ver; hatalarımı bağışla ve doğru davranmama yardım et.”

Puanlama ölçütleri

İnsanın hata ihtimalini kabul eden tutumu açıklar.1 puan
Özgün cümlede af/bağışlanma dileği bulunur.1 puan
Özgün cümlede yardım/güç dileği bulunur.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Bakara Suresi 286. Ayetin Mesajları · 6 puan

Güç ölçüsünde ve bireysel sorumluluk · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir okul kermesinde afiş hazırlama, kitapları taşıma ve gelir-gider kaydı tutma görevleri paylaşılır. Kolunu incitmiş olan Deniz ağır kutu taşıyamadığını, fakat kayıtları düzenleyebileceğini söyler. Ekipten biri “Herkes aynı işi yapmazsa sorumluluktan kaçmış olur.” der. Başka bir görevli ise kendi yaptığı hesap hatasını, o gün görevde olmayan arkadaşına yüklemeyi düşünür.

Bakara 286’nın içerik özeti: Yükümlülük insanın gücüyle sınırlıdır; kişinin kazandığı iyilik kendi lehine, kötülük kendi aleyhinedir. Olay kurgusaldır; özet doğrudan meal değildir.

Yanıtla Adım adım çöz

2.13 puan
Deniz’e yönelik yorumu ayetin yükümlülük sınırıyla değerlendiriniz. Görev dağılımını hem katılımı hem kapasiteyi gözeterek yeniden düzenleyiniz.
2.23 puan
Hesap hatası yapan görevlinin seçimini ayetin ikinci mesajıyla değerlendiriniz. Hatasını gidermek için iki adımlı bir davranış öneriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Aynı sorumluluk anlayışı herkesin aynı fiziksel işi yapmasını gerektirmez. Deniz’in ağır taşıma yapamaması kapasite sınırıdır; kayıt işini yapabilmesi katılımını sürdürür. Taşıma uygun kişilere, kayıt Deniz’e verilebilir; ihtiyaçlar ayrıca değerlendirilir.

Puanlama ölçütleri

Güç/kapasite sınırını ayet içeriğiyle ilişkilendirir.1 puan
Aynı iş ile adil sorumluluğu ayırır.1 puan
Deniz’in uygun göreve katıldığı uygulanabilir dağılım önerir.1 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Kendi hatasının sorumluluğunu başkasına yüklemek kişisel sorumlulukla bağdaşmaz. Önce hatayı açıkça bildirmeli; sonra kaydı dayanak belgelerle kontrol edip düzeltmelidir. Böylece hem dürüstlük hem zararı giderme sorumluluğu yerine gelir.

Puanlama ölçütleri

Kendi eyleminin sorumluluğunu başkasına aktarmayı eleştirir.1 puan
Hatanın dürüstçe bildirilmesini önerir.1 puan
Kontrol/düzeltme ile zararı gidermeyi önerir.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.