11. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.11.2.1

11. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: Din Tanımları ve Farklı Disiplinlerin Dine Yaklaşımı Soruları

Klasik İslam kaynaklarındaki din tanımı ile felsefe, psikoloji, sosyoloji ve antropolojinin dine bakışlarının karşılaştırılması.

Resmî öğrenme çıktısı

Din, felsefe, bilim ve sanat · Din

DKAB.11.2.1. Din tanımlarını ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları arasında mukayese yapabilme

1. soru

Din Tanımları ve Farklı Disiplinlerin Dine Yaklaşımı · 9 puan

Din tanımı ile disiplinlerin araştırma odağını ayırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir araştırma merkezinde din üzerine dört çalışma planlanır:

Araştırma taslakları
Taslak	Odak
A	Bir yaratıcı inancını desteklemek için kullanılan gerekçelerin tutarlılığı.
B	Dua deneyimi hakkında kişilerin duygu ve düşünce anlatıları.
C	Bayram ziyaretlerinin komşuluk bağlarına etkisi.
D	Farklı kültürlerde saha gözlemi yaparak inanç ritüellerinin katılımcılar için taşıdığı kültürel anlamları karşılaştırma.

Yan panoda klasik İslam anlayışındaki din tanımı, akıl sahibi insanları kendi iradeleriyle iyiliğe yönelten ilahî düzen olarak özetlenmiştir. Bir ziyaretçi “Bu beş metin tam olarak aynı soruyu cevaplıyor.” der.

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
A–D taslaklarını ilgili disiplinlerle eşleştiriniz; her eşleştirme için odak ifadesini gösteriniz.
1.23 puan
Klasik tanımdaki üç temel unsuru belirtiniz. Ziyaretçinin iddiasını, tanımın bakışı ile araştırmaların odakları arasında bir fark ve bir ortak yön kurarak değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

A felsefe: gerekçelerin tutarlılığı. B psikoloji: bireyin duygu/düşünce deneyimi. C sosyoloji: komşuluk gibi toplumsal bağlar. D antropoloji: kültürler arası saha gözlemi ve ritüellerin kültürel anlamı. Disiplinlerin kesiştiğini belirten, odağı kanıtlayan yorumlar da kabul edilir.

Puanlama ölçütleri

A’yı felsefe ve tutarlılıkla eşleştirir.2 puan
B’yi psikoloji ve bireysel deneyimle eşleştirir.2 puan
C’yi sosyoloji ve toplumsal bağla eşleştirir.1 puan
D’yi antropolojik kültürler arası saha odağıyla açıklar; gerekçeli kesişen disiplin yorumu kabul edilir.1 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

İlahî kaynak, akıl/özgür irade ve iyiliğe yöneltme temel unsurlardır. Klasik tanım dinin kaynağı ve yönlendirici niteliğini dinî bakışla açıklar; araştırmalar belirli yönlerini farklı yöntemlerle inceler. Ortak yön din ve insanın düşünce/davranış/yaşam ilişkisine odaklanmalarıdır; aynı soruya indirgenemezler.

Puanlama ölçütleri

Tanımdaki ilahî kaynak, akıl/irade ve iyilik unsurlarını belirtir.1 puan
Tanımın bakışıyla araştırma odağını ayırır.1 puan
Ortak insan-din ilişkisini belirtip tam özdeşliği reddeder.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Din Tanımları ve Farklı Disiplinlerin Dine Yaklaşımı · 8 puan

Din araştırmalarında bireysel, toplumsal ve kültürel odak · Zor

İncele Soru ve verilenler

Bir belgesel için aynı mahallede üç ekip çalışır. Birinci ekip, bayramlarda yalnız yaşayan kişilerin ziyaret edilmesinin komşular arasındaki güvene etkisini inceler. İkinci ekip, ziyaret edilen kişilerin hislerini kendi anlatımlarıyla kaydeder. Üçüncü ekip, farklı kültürel kökenden ailelerin bayram uygulamalarına gönüllü katılımla saha gözlemi yapar; ritüellerin katılımcılar için taşıdığı anlamları karşılaştırır.

Belgesel editörü “İkinci ekip birkaç kişinin rahatladığını kaydettiğine göre dinin toplumsal etkilerinin tamamı kanıtlandı; diğer ekiplere gerek yok.” der. Araştırma planı kurgusaldır.

Yanıtla Adım adım çöz

2.15 puan
Üç ekibin çalışmalarını en uygun disiplinle eşleştirip ölçütlerini ayırınız.
2.23 puan
Editörün sonucundaki iki sorunu yazınız. Dini daha kapsamlı anlamak için ekiplerin sonuçları nasıl birlikte kullanılabilir?

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Birinci ekip sosyolojiye uygundur: komşuluk güveni ve toplumsal ilişkiler. İkinci ekip psikolojiye uygundur: bireysel hisler. Üçüncü ekip antropolojiye uygundur: kültürler arası saha gözlemi ve ritüellerin anlamı. Disiplinlerin kesişebileceği belirtilirse kabul edilir; odak ayrımı esastır.

Puanlama ölçütleri

Birinciyi sosyoloji/toplumsal ilişkiyle bağlar.2 puan
İkinciyi psikoloji/bireysel deneyimle bağlar.2 puan
Üçüncüyü antropolojik saha/kültürel anlam odağıyla açıklar; gerekçeli kesişen disiplin yorumu kabul edilir.1 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Birkaç bireyin anlatımı bütün toplumun etkisini temsil etmez; bireysel rahatlama tüm dinî/toplumsal işlevlerin açıklaması değildir. Farklı ekiplerin verileri kendi yöntem ve kapsam sınırlarıyla karşılaştırılarak bireysel yaşantı, ilişkiler ve kültürel anlamlar birlikte görülebilir.

Puanlama ölçütleri

Küçük bireysel gözlemi bütüne genelleme sorununu belirtir.1 puan
Tek disiplinin tüm boyutları kapsadığı varsayımını eleştirir.1 puan
Sonuçları kapsam/yöntem sınırları korunarak birleştirmeyi açıklar.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.