2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol
OYSS Akademi — Bir Nova Zeka markasıdır
Giriş yap

10. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.10.1.1

10. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları Soruları

Sadık haber, selim akıl ve salim duyular; mütevatir haber; doğru bilgi, doğru inanç ve doğru davranış ilişkisi.

Resmî öğrenme çıktısı

İslam’da varlık ve bilgi · İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları

DKAB.10.1.1. İslam’da bilginin yerini ve kaynaklarını çözümleyebilme

1. soru

İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları · 11 puan

Bilgi kaynaklarını edinme yoluyla sınıflandırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Okulun yardım kulübü, kışlık giysileri dağıtmadan önce kullanılabilir olup olmadıklarını kontrol eder. Aşağıdaki kayıtlar, kulüp üyelerinin farklı konularda bilgiye nasıl ulaştıklarını göstermektedir. Kayıtlar bu soru için oluşturulmuştur.

Bilgiye ulaşma kayıtları
KayıtBilginin elde edilişi
IEldiveni eline alan görevli, kumaşın ıslak olduğunu dokunarak fark eder.
IIDepoda açık pencere, zeminde yağmur izleri ve pencere altındaki ıslak kutuları gören görevli, suyun pencereden girmiş olabileceği sonucuna varır.
IIIBirbirini tanımayan çok sayıda kişinin farklı zamanlarda aktardığı ve bağımsız kayıtların da doğruladığı bilgilerden İstanbul’un varlığı öğrenilir.
IVYardımın gösteriş amacı taşımaması gerektiği, Kur’an’ın iyilik ve niyetle ilgili açıklamalarından öğrenilir.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 1.16 puan
    I, II ve IV. kayıtlarda kullanılan bilgi kaynağını yazınız. Her eşleştirmenizi kayıttaki bir ifadeyle gerekçelendiriniz.
  2. 1.25 puan
    III. kaydı mütevatir haberle ilişkilendiriniz. Aynı sosyal medya mesajının binlerce kez iletilmesi neden tek başına aynı niteliği taşımaz?
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

I selim duyulardır: ıslaklık dokunarak algılanır. II akıldır: farklı izler bir araya getirilip doğrudan görülmeyen bir nedene ulaşılır. IV doğru haberin vahiy boyutudur: ölçü Kur’an’dan öğrenilir.

Puanlama ölçütleri

  • I’i dokunma/selim duyularla eşleştirir.2 puan
  • II’yi izlerden neden çıkaran akılla eşleştirir.2 puan
  • IV’ü Kur’an’dan gelen vahiy/doğru haberle eşleştirir.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Mütevatir haber, yalan üzerinde birleşmeleri aklen mümkün görülmeyen çok sayıda kişinin güvenilir aktarımına dayanır. III’te aktarımların bağımsızlığı önemlidir. Tek bir mesajın tekrarları ise aynı kaynağa dayanabilir; aktarım sayısı bağımsız tanık sayısı değildir.

Puanlama ölçütleri

  • Mütevatirde çok sayıda ve yalan üzerinde birleşmesi mümkün görülmeyen aktarımı belirtir.2 puan
  • Bağımsız bilgi ile tek mesajın tekrarını ayırır.2 puan
  • Paylaşım sayısının tek başına doğruluk ölçütü olmadığını gerekçelendirir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları · 8 puan

Dinî iddiayı kaynak ve bağlam bakımından doğrulama · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir okul grubuna “Şu cümleyi bu gece yirmi kişiye gönderenin bütün hataları bağışlanır; göndermeyen büyük bir fırsatı kaybeder.” yazılı bir mesaj gelir. Mesajda ayet numarası, hadis kaynağı veya yazar yoktur. İki arkadaş arasında şu konuşma geçer:

Asya: Çok kişi gönderdiğine göre doğrudur. Kimseyi bu fırsattan mahrum bırakmayalım.

Baran: İddia din adına kesin bir sonuç vaat ediyor. Önce hangi kaynağa dayandığını bulalım; güvenilir dinî açıklamalarda ne denildiğine bakalım.

Mesaj ve diyalog, bilgi değerlendirme amacıyla yazılmıştır; dinî bir bildirim değildir.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 2.15 puan
    Asya’nın doğruluk ölçütündeki sorunu açıklayınız. Baran’ın önerdiği araştırmayı tamamlamak için yapılacak iki kontrolü, amaçlarıyla birlikte yazınız.
  2. 2.23 puan
    Mesaj doğrulanmadan paylaşılırsa doğru bilgi, inanç ve davranış arasındaki ilişki nasıl bozulabilir? Diyalogdan hareketle biri inançla, biri insan ilişkileriyle ilgili iki sonuç yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Çok paylaşılma, dinî bilginin doğruluğuna kanıt değildir. Önce sözün temel kaynakta bulunup bulunmadığı ve doğru aktarılıp aktarılmadığı araştırılır. Ardından bağlamı ve güvenilir uzman açıklamaları incelenir; kesilmiş veya yanlış anlamlandırılmış bir ifade olup olmadığı değerlendirilir.

Puanlama ölçütleri

  • Yaygınlığın doğruluk kanıtı olmadığını açıklar.2 puan
  • Asıl kaynak ve aktarım doğruluğu kontrolünü önerir.2 puan
  • Bağlam/uzman açıklaması kontrolünün amacını belirtir.1 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Kaynaksız bir vaat dinin kesin hükmü sanılarak yanlış inanç geliştirebilir. “Göndermeyen fırsatı kaybeder” baskısı insanları korku veya suçlulukla paylaşmaya yöneltebilir; paylaşmayanlar hakkında yargı oluşabilir. Doğrulama, inancı sağlam bilgiye ve davranışı sorumluluğa dayandırır.

Puanlama ölçütleri

  • Kaynaksız sözün dinî hüküm sanılması riskini belirtir.1 puan
  • Mesajdaki baskının ilişkilerdeki bir olası sonucunu açıklar.1 puan
  • Bilginin doğrulanmasını bilinçli inanç/sorumlu davranışla ilişkilendirir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

3. soru

İslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları · 7 puan

Bilgiye verilen değeri uygulama kanıtıyla yorumlama · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir köyde geçmişte açılmış küçük kütüphanenin kullanım kayıtları okul sergisine hazırlanır. Kayıtlarda kitapların ödünç verildiği, anlaşılmayan bölümlerin birlikte konuşulduğu ve öğrenilen tarım bilgilerinin deneme alanlarında uygulandığı görülür. Aynı sergide Zümer 9’un bilenlerle bilmeyenlerin aynı olmadığını hatırlattığı, Tâhâ 114’ün ilmin artmasını istemeye yönelttiği belirtilir. Ayetlere ilişkin bu cümleler içerik özetidir.

Sergi metni için iki başlık önerilir: I. “Bilginin değeri yalnız kitap sayısıyla ölçülür.” II. “Öğrenme, anlama ve yararlı uygulama birbirini tamamlar.” Kütüphane kayıtları öğretim için kurgulanmıştır.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 3.14 puan
    Ayet özetlerinden İslam’ın bilgiye yaklaşımı hakkında iki çıkarım yazınız. Her çıkarımı farklı bir özetle ilişkilendiriniz.
  2. 3.23 puan
    Kayıtlar hangi başlığı daha güçlü destekler? İki farklı kayıt unsurunu kanıt göstererek açıklayınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

Zümer 9 bilgili olmanın değerini ve bilinçli düşünmenin önemini vurgular. Tâhâ 114 ilmi artırma isteğini öne çıkarır; öğrenme tamamlanmış bir sahiplik değil sürdürülen bir çaba olarak görülebilir.

Puanlama ölçütleri

  • Zümer 9’dan bilginin değerine ilişkin çıkarım yapar.2 puan
  • Tâhâ 114’ten öğrenmeyi sürdürme/artırma çıkarımı yapar.1 puan
  • İki çıkarımı ilgili özetlerle açıkça eşleştirir.1 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

II daha güçlü desteklenir. Anlaşılmayan bölümleri konuşmak anlamayı derinleştirir; bilgiyi deneme alanında uygulamak yararlı kullanım ve sınamaya yönelir. Ödünç verme de erişimi artırır. Kitap sayısı tek başına bu süreçlerin gerçekleştiğini göstermez.

Puanlama ölçütleri

  • II başlığını seçer.1 puan
  • Bir kayıt unsurunun öğrenme/anlamaya katkısını açıklar.1 puan
  • İkinci farklı kaydı uygulama/erişimle bağlayıp salt sayının yetersizliğini belirtir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.