10. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.10.1.2
10. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: Allah-Âlem İlişkisi Soruları
Yaratma ve âlemdeki düzen, şehadet ve gayb âlemi, varlık türleri ve insanın âlemdeki yeri.
Resmî öğrenme çıktısı
İslam’da varlık ve bilgi · Allah-Âlem İlişkisi
DKAB.10.1.2. Allah-âlem ilişkisini müşahede edebilme
1. soru
Allah-Âlem İlişkisi · 9 puan
Şehadet ve gayb alanında bilgi kaynakları · Zor
İncele Soru ve verilenler
Bir sergide dört kart hazırlanır:
| Kart | Bilgi |
|---|---|
| A | Rüzgârın kendisi görülmese de hareket ettirdiği yapraklar izlenebilir ve hızı araçla ölçülebilir. |
| B | Bir mikroorganizma çıplak gözle seçilemez; uygun mikroskopla gözlenebilir. |
| C | Melekler hakkında İslam’ın temel bilgileri Kur’an ve güvenilir peygamber haberlerinden öğrenilir. |
| D | Ahiret hayatının ayrıntıları gözlem cihazıyla belirlenemez; vahyin bildirdiği bilgilerle ele alınır. |
Bir ziyaretçi, “Çıplak gözle görünmeyenlerin hepsi aynı bilgi alanına girer; A, B, C ve D arasında fark yoktur.” der.
Yanıtla Adım adım çöz
- 1.16 puanKartları şehadet âlemi ve gayb alanı bakımından sınıflandırıp ölçütünüzü açıklayınız.
- 1.23 puanBirisi C kartına kaynaksız ayrıntılar eklerse bunları değerlendirmek için hangi iki kontrol gerekir? Ziyaretçinin genellemesinin bu kontrolü neden zorlaştırdığını açıklayınız.
2. soru
Allah-Âlem İlişkisi · 8 puan
Doğal işleyiş ile Allah-âlem ilişkisini ayırma · Orta
İncele Soru ve verilenler
Okul bahçesinde aynı türden iki genç ağacın bakımı izlenmektedir. Kök çevresi yağmur suyunu alabilen ağacın toprağı nemli kalırken kök çevresi bütünüyle betonla kaplanan ağacın toprağı kurumuştur. Bahçıvan ikinci ağacın çevresindeki betonu kaldırıp toprağı uygun biçimde sulayınca sonraki gözlemlerde yeni sürgünler görülür. Bunlar bu soru için hazırlanmış gözlem kayıtlarıdır; bütün koşulların denetlendiği bir deney değildir.
Bir öğrenci, “Su ve toprak gibi sebepleri açıklamak, Allah’ın yaratması ve gözetmesiyle ilişki kurmayı gereksiz kılar.” görüşünü savunur. Arkadaşı ise doğal işleyişin anlaşılması ile yaratıcıya ilişkin inancın farklı sorulara cevap verdiğini söyler.
Yanıtla Adım adım çöz
- 2.15 puanGözlemlerde bakım koşulları ile ağacın durumu arasında görülen ilişkiyi yazınız. Bu ilişkiyi sünnetullah kavramıyla açıklayınız.
- 2.23 puanÖğrencinin görüşünü “nasıl gerçekleşiyor? ” ve “yaratıcıyla ilişkisi nedir? ” sorularını ayırarak değerlendiriniz. Bu ayrımdan bakım sorumluluğu hakkında bir sonuç çıkarınız.
3. soru
Allah-Âlem İlişkisi · 8 puan
Kayyum kavramıyla benzetme sınama · Zor
İncele Soru ve verilenler
Bir kavram çalışmasında Kayyum ismi, “Varlığı kendinden olan ve diğer varlıkların varlığını sürdürmesini sağlayan” biçiminde açıklanıyor. İki metin kartı bu açıklamanın altına yerleştiriliyor:
| Kart | Yorum |
|---|---|
| A | Evrenin bir başlangıcı vardır; fakat yaratıldıktan sonra yaratıcıyla hiçbir bağı kalmamıştır. |
| B | Varlıkların yaratılması kadar, varlıklarını sürdürmeleri de Allah’a bağlıdır. Doğadaki düzeni incelemek bu ilişki üzerinde düşünmeye engel değildir. |
Bir öğrenci A kartını seçerken, “Bir saat kurulduktan sonra sahibinin dokunmasına ihtiyaç duymadan çalışabiliyor.” benzetmesini kullanıyor. Kartlar ve benzetme öğretim amacıyla yazılmıştır.
Yanıtla Adım adım çöz
- 3.15 puanKayyum açıklamasıyla hangi kartın tutarlı olduğunu belirleyiniz. Diğer kartın açıklamadaki hangi unsuru dışarıda bıraktığını yazınız.
- 3.23 puanSaat benzetmesinin Allah-âlem ilişkisini açıklamadaki sınırını belirtiniz. Benzetmenin vardığı sonucu, Kayyum kavramını koruyacak biçimde yeniden yazınız.
4. soru
Allah-Âlem İlişkisi · 8 puan
İrade ve çevre sorumluluğunu ilişkilendirme · Orta
İncele Soru ve verilenler
Bir sahil temizliği grubunda şu olay yaşanır: Fırtına kıyıya çok sayıda dal ve plastik taşımıştır. Dalgaların getirdikleri arasında yavru kaplumbağaların geçişini engelleyen bir ağ vardır. Gruptakiler ağın kendiliğinden kalkmasını beklemek, ağı uygun biçimde kaldırmak veya fotoğraf çekip ayrılmak arasında karar verebilir. Ağın nasıl güvenle kaldırılacağını yetkili görevliye sorar, canlılara dokunmadan geçiş alanını açarlar.
Etkinlik sonunda iki görüş yazılır: I. “İnsan doğadaki diğer varlıkları kullanabildiği için hiçbir sınırı yoktur.” II. “İnsan, seçenekleri değerlendirebildiği için yaptığı seçimden sorumludur.” Olay bu soru için kurgulanmıştır.
Yanıtla Adım adım çöz
- 4.15 puanOlayda aklın ve iradenin işlevini, birer davranış üzerinden açıklayınız. Dalgaların ağı taşıması ile insanların ağı kaldırması sorumluluk bakımından neden aynı değildir?
- 4.23 puanİki görüşü İslam’ın insanın âlemdeki yeri ve kulluk anlayışı açısından değerlendiriniz. Olaydaki hangi davranışın bu anlayışla uyumlu olduğunu gerekçesiyle yazınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları
Diğer konular
Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.