2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol

10. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.10.2.1

10. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: Allah’ın Varlığının Delilleri Soruları

Evrendeki düzen ve varlıklardan hareketle kozmolojik, teleolojik ve diğer deliller; Hz. İbrahim’in arayışı.

Resmî öğrenme çıktısı

Allah’ı tanımak · Allah’ın Varlığının Delilleri

DKAB.10.2.1. Allah’ın (cc) varlığının delillerini müşahede edebilme

1. soru

Allah’ın Varlığının Delilleri · 8 puan

Kozmolojik ve teleolojik delili ayırma · Zor

Aşağıdaki düşünce metni bu soru için yazılmıştır:

“Bahçedeki çiçek geçen ay yoktu; bugün var, bir süre sonra solacak. Duvarın yapılması için malzemeye ve ustaya ihtiyaç duyuldu. Çevremde oluşan ve değişen varlıkların var oluşunu başka şeylere bağlı görüyorum. Bu bağlılık üzerine düşündüğümde yalnız tek bir çiçeğin değil, varlıkların bütünü için ‘Niçin bir şeyler var? ’ sorusunu soruyorum. Sonradan var olanın kendisini var etmesinin yeterli bir açıklama olmadığını düşünüyorum.”

Bir yorumcu bu metni gaye ve nizam delili olarak adlandırır; başka biri kozmolojik delil çerçevesinde değerlendirir.

  1. 1.15 puan
    Hangi adlandırma metnin ağırlık noktasına daha uygundur? Metinden iki farklı dayanak kullanarak açıklayınız.
  2. 1.23 puan
    Metnin gaye ve nizam deliline örnek oluşturması için tartışmanın başlangıç noktasında ne değişmelidir? Yeni başlangıca iki cümlelik özgün bir örnek yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Kozmolojik delil daha uygundur. Metin çiçeğin sonradan var olmasına/değişmesine ve varlıkların başkasına bağlı oluşuna odaklanır; ardından var oluşun nedenini sorar. Yarar veya uyumdan ziyade oluş, bağımlılık ve neden arayışı belirleyicidir.

Puanlama ölçütleri

  • Kozmolojik delili seçer.2 puan
  • Sonradan var olma/değişme ifadesini kanıt kullanır.2 puan
  • Bağımlılık veya var oluşun nedeni sorusunu ikinci kanıt kullanır.1 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Başlangıç varlığın niçin var olduğundan, evrendeki düzen ve amaca uygunluğun nasıl yorumlandığına kaymalıdır. Örnek: “Canlıların ihtiyaçları ile çevrelerindeki işleyiş arasında belirli uygunluklar vardır. Bu düzen üzerine düşünmek, bilen ve düzenleyen bir yaratıcı fikriyle ilişkilendirilebilir.” Uygun düzen/amaç örneği veren başka metinler kabul edilir.

Puanlama ölçütleri

  • Var oluş/neden ile düzen/amaca uygunluk ayrımını yapar.1 puan
  • Örnekte somut veya açık bir düzen/uygunluk ilişkisi kurar.1 puan
  • Bu ilişkiyi yaratıcıya yönelen akıl yürütmeye bağlar.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Allah’ın Varlığının Delilleri · 8 puan

Düzen gözleminden tefekkür sorusu üretme · Orta

Bir doğa günlüğünde şu iki kayıt bulunur: “Yağmurdan sonraki günlerde kuruyan toprak nemlendi; bitkilerin yeni yaprakları görülmeye başladı.” “Gündüz ve gece birbirini izliyor; canlıların yaşamında aydınlık ve karanlık dönemler farklı işlevler taşıyor.” Kayıtlar öğretim amacıyla hazırlanmıştır.

Bakara suresinin 164. ayetinde göklerin ve yerin yaratılışı, gece ile gündüzün birbirini izlemesi, yağmurla yeryüzünün canlanması gibi olaylar düşünmeye konu edilir. Bu cümle ayetin içerik özetidir.

Günlüğü okuyan biri, “Bu olayları her gün görmek, anlamlarını düşünmekle aynı şeydir.” der.

  1. 2.15 puan
    İki gözlemin her birini gaye ve nizam delili açısından yorumlayınız. Yalnızca delilin adını yazmakla yetinmeyiniz.
  2. 2.23 puan
    Günlüğü okuyan kişinin görüşünü tefekkür kavramıyla değerlendiriniz. Görmekten düşünmeye geçişi sağlayacak bir araştırma sorusu yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Yağmur-toprak-bitki ilişkisi, canlıların ihtiyaçlarıyla doğadaki işleyişin uygunluğu üzerine düşünmeye imkân verir. Gece-gündüzün düzenli birbirini izlemesi de evrendeki düzen fikriyle ilişkilendirilebilir. Teleolojik yorum, bu düzen ve uygunluktan bilen/düzenleyen yaratıcı fikrine yönelir.

Puanlama ölçütleri

  • Yağmur ile canlılığın sürmesi arasındaki uygunluğu açıklar.2 puan
  • Gece-gündüz kaydındaki düzeni belirtir.2 puan
  • Düzen ve uygunluğu yaratıcı fikrine bağlayan çıkarımı kurar.1 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Görmek veriyi fark etmektir; tefekkür bu verilerin anlamı ve ilişkileri üzerine bilinçli düşünmedir. Ayetin düşünmeye çağrısı, yalnız alışkanlıkla bakmanın yeterli olmadığını gösterir. “Yağmur, toprak ve bitkilerin ihtiyaçları arasında nasıl bir ilişki vardır ve bu ilişki yaratılış üzerine hangi soruları doğurur? ” uygun örnektir.

Puanlama ölçütleri

  • Gözlem ile anlam/ilişki üzerine düşünmeyi ayırır.1 puan
  • Tefekkürü bilinçli imanla ilişkilendirir.1 puan
  • Verilen olaylardan hareket eden araştırılabilir/anlamlı bir soru kurar.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.