2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol
OYSS Akademi — Bir Nova Zeka markasıdır
Giriş yap

9. Sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · KİM.9.1.4

9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı: Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri Soruları

s, p, d, f orbitalleri; bağıl enerji sıralaması; veriye dayalı ve dayalı olmayan önermeleri ayırma.

Resmî öğrenme çıktısı

Etkileşim · Atomdan Periyodik Tabloya

KİM.9.1.4. Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme

1. soru

Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir sınıf etkinliğinde çok elektronlu atomlar için kullanılan basitleştirilmiş sıralama 3s < 3p < 4s < 3d < 4p olarak verilmiştir. Eş enerjili orbitaller aynı düzeyde gösterilecektir. Öğrenci bu bilgiyle bir enerji şeması hazırlamakta ve şemasını genellemelerini sınamak için kullanmaktadır.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 1.16 puan
    Verilen sıralamayı enerjinin yukarı doğru arttığı bir şemada gösteriniz. Üç 3p orbitalini şemanıza ayrı çizgilerle ekleyiniz.
  2. 1.24 puan
    Şemanızdan aynı ana enerji düzeyindeki orbitallerin enerjilerine ilişkin bir çıkarım yapınız. Bu çıkarımın her farklı ana enerji düzeyi arasında tek başına sıralama yapmaya yetip yetmediğini açıklayınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Alttan üste 3s, aynı hizada üç 3p çizgisi, 4s, 3d, 4p düzeyleri gösterilir. Sayısal aralıklar verilmediğinden çizgiler arası uzaklıktan enerji farkı hesaplanmaz.

Puanlama ölçütleri

  • Düzeyleri doğru sıralar.3 puan
  • Üç 3p orbitalini aynı enerjide gösterir.3 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Verilen 3. ana düzeyde 3s < 3p < 3d olur. Ancak ana düzey numarası tek başına yeterli değildir; 4s, 3d’den önce gelir.

Puanlama ölçütleri

  • Aynı ana düzey için doğru örüntüyü belirler.2 puan
  • 4s–3d örneğiyle genellemenin sınırını açıklar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri · 9 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir öğrenci aynı veri kümesinden üç önerme oluşturmuştur. Verilen basitleştirilmiş enerji sırası 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d biçimindedir. Aynı alt düzeydeki p orbitallerinin enerjileri eşittir.

Sınanacak önermeler
ÖnermeÖğrencinin yorumu
I2pₓ ve 2pᵧ farklı yönelimlere sahip olduğundan enerjileri farklıdır.
II3. ana enerji düzeyindeki s, p ve d orbitalleri eş enerjilidir.
III4s orbitali verilen sıralamada 3d’den düşük enerjilidir.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 2.15 puan
    Her önermenin verilen bilgilerle desteklenip desteklenmediğini yazınız; desteklenmeyen önermeleri düzeltiniz.
  2. 2.24 puan
    Verilerden hareketle orbital enerjilerini karşılaştırırken kullanılabilecek iki doğru önerme yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

I desteklenmez: aynı alt düzeydeki p orbitalleri eş enerjilidir. II desteklenmez: verilen sıralamada 3s < 3p < 3d. III desteklenir.

Puanlama ölçütleri

  • Önermeleri doğru değerlendirir.3 puan
  • Yanlış önermeleri veriye uygun düzeltir.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Aynı alt düzeydeki p orbitalleri eş enerjilidir. Verilen çok elektronlu atom sıralamasında aynı ana düzeyde s, p ve d alt düzeylerinin enerjileri farklı olabilir; ana düzey numarası tek başına tüm sıralamayı belirlemez.

Puanlama ölçütleri

  • Veriyle desteklenen iki önerme kurar.2 puan
  • Önermelerini verilen modelin kapsamıyla sınırlar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

3. soru

Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri · 8 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir öğrenci, çok elektronlu atomlar için kullanılan basitleştirilmiş orbital enerji sıralamasını inceler. Tablodaki sayılar gerçek enerji ölçümleri değildir; büyük sayı daha yüksek bağıl enerji düzeyini göstermektedir. Soruyu yalnız bu sıralama kapsamında cevaplayınız.

Orbital enerji sırası
OrbitalBağıl enerji düzeyi
2s2
2pₓ, 2pᵧ, 2p𝓏3
3s4
3pₓ, 3pᵧ, 3p𝓏5
4s6
3d orbitalleri7

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 3.14 puan
    Aynı ana enerji düzeyindeki 2s ve 2p orbitallerini karşılaştırınız. Üç 2p orbitalinin enerjileri hakkında ne söylenebilir?
  2. 3.24 puan
    “Baş kuantum sayısı büyük olan orbitalin enerjisi her zaman daha yüksektir.” önermesini tablodan bir karşı örnekle değerlendiriniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

2s’nin enerjisi 2p’den düşüktür. 2pₓ, 2pᵧ ve 2p𝓏 orbitalleri eş enerjilidir.

Puanlama ölçütleri

  • Aynı ana düzeydeki alt düzeylerin farkını belirtir.2 puan
  • 2p orbitallerinin eş enerjili olduğunu veriye dayandırır.2 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

Verilen sıralamada 4s, 3d’den düşük enerjilidir. Bu nedenle baş kuantum sayısı tek başına bütün orbitallerin enerji sırasını belirlemeye yetmez.

Puanlama ölçütleri

  • 4s ve 3d karşılaştırmasını doğru kurar.2 puan
  • Önermenin geçerli olmadığını gerekçelendirir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.