9. Sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · KİM.9.1.5

9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı: Elektron Dizilimi Soruları

Aufbau ilkesi, Pauli dışlama ilkesi, Hund kuralı; orbital şemaları ve küresel simetri.

Resmî öğrenme çıktısı

Etkileşim · Atomdan Periyodik Tabloya

KİM.9.1.5. Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

1. soru

Elektron Dizilimi · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir öğrenci, temel hâlde elektron yerleşimini incelemek için aşağıdaki örnekleri kullanmaktadır. Her kutu bir orbitali, oklar elektronların spin yönlerini temsil eder. Çekirdek yükü verilen yüksüz atomlarda elektron sayısı proton sayısına eşittir.

Elektron yerleşim örnekleri
Atom	Elektron dizilimi	3p orbitalleri
Al (13)	1s²2s²2p⁶3s²3p¹	[↑] [ ] [ ]
Si (14)	1s²2s²2p⁶3s²3p²	[↑] [↑] [ ]
Ar (18)	1s²2s²2p⁶3s²3p⁶	[↑↓] [↑↓] [↑↓]

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
Örneklerden yararlanarak düşük enerjili orbitallere yerleşme, eş enerjili orbitallerin dolması ve aynı orbitaldeki iki elektronun spinleri hakkında birer kural yazınız.
1.24 puan
Bu kuralları kullanarak P (15) atomunun temel hâl elektron dizilimini ve 3p kutu gösterimini yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Temel hâlde elektronlar düşük enerjili orbitallere önce yerleşir. Eş enerjili orbitaller, eşleşmeden önce aynı spinli elektronlarla tek tek dolar. Bir orbital en fazla zıt spinli iki elektron içerir.

Puanlama ölçütleri

Enerjiye göre yerleşmeyi açıklar.3 puan
Hund ve Pauli kurallarını doğru ifade eder.3 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

1s²2s²2p⁶3s²3p³; 3p kutuları [↑] [↑] [↑]. Eş enerjili kutuların sırası değişebilir.

Puanlama ölçütleri

Toplam elektron sayısını ve dizilimi doğru yazar.2 puan
Kutu gösteriminde spin ve dolma kurallarına uyar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Konu anlatım videoları

2. soru

Elektron Dizilimi · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Elektron yerleşim örnekleri
Atom	Elektron dizilimi	3p orbitalleri
Al (13)	1s²2s²2p⁶3s²3p¹	[↑] [ ] [ ]
Si (14)	1s²2s²2p⁶3s²3p²	[↑] [↑] [ ]
Ar (18)	1s²2s²2p⁶3s²3p⁶	[↑↓] [↑↓] [↑↓]

Yanıtla Adım adım çöz

2.16 puan
Örneklerden yararlanarak düşük enerjili orbitallere yerleşme, eş enerjili orbitallerin dolması ve aynı orbitaldeki iki elektronun spinleri hakkında birer kural yazınız.
2.24 puan
Bu kuralları kullanarak S (16) atomunun temel hâl elektron dizilimini ve 3p kutu gösterimini yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Puanlama ölçütleri

Enerjiye göre yerleşmeyi açıklar.3 puan
Hund ve Pauli kurallarını doğru ifade eder.3 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

1s²2s²2p⁶3s²3p⁴; 3p kutuları [↑↓] [↑] [↑]. Eş enerjili kutuların sırası değişebilir.

Puanlama ölçütleri

Toplam elektron sayısını ve dizilimi doğru yazar.2 puan
Kutu gösteriminde spin ve dolma kurallarına uyar.2 puan

Konu anlatım videoları

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.