6. Sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · FB.6.1.1

6. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı: Güneş Sistemi ve Gezegenler Soruları

Gezegenleri Güneş’e yakınlık, karasal-gazsal yapı, halka ve uydu varlığı, büyüklük gibi niteliklere göre sınıflandırma; asteroit, meteor, meteorit.

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: güneş sistemi · Güneş Sistemi

FB.6.1.1. Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırabilme

1. soru

Güneş Sistemi ve Gezegenler · 8 puan

Veriye dayalı gerekçelendirme · Kolay

İncele Soru ve verilenler

Bir uzay aracı, Güneş’ten uzaklaşırken aşağıdaki şemadaki gezegen bölgelerini sırayla geçiyor. İç bölgedeki K ve L kartlarının adları silinmiştir. K üçüncü, L dördüncü gezegendir. Çizimde uzaklıklar ve boyutlar ölçekli değildir.

Yanıtla Adım adım çöz

1.15 puan
K ve L’yi adlandırınız. Asteroit kuşağının iki tarafındaki gezegen gruplarını yapılarına göre adlandırıp her gruba iki örnek veriniz.
1.23 puan
“Halkası olmayan her gezegenin uydusu da yoktur.” iddiasına K ve L’den karşı örnek veriniz. Sistemin en büyük gezegeninin hangi bölgede olduğunu yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

K Dünya, L Mars. İçte karasal gezegenler: Merkür, Venüs, Dünya, Mars; dışta gazsal/dev gezegenler: Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün. İkişer uygun örnek yeterlidir.

Puanlama ölçütleri

K Dünya ve L Mars eşleştirmesini yapar.2 puan
İç grubu karasal diye adlandırıp iki örnek verir.2 puan
Dış grubu gazsal/dev diye adlandırıp iki örnek verir.1 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Dünya ve Mars’ın halkası yoktur ama doğal uyduları vardır; bu nedenle iddia yanlıştır. En büyük gezegen Jüpiter, asteroit kuşağının dışındaki dev gezegenler bölgesindedir.

Puanlama ölçütleri

Dünya veya Mars’ı doğru karşı örnek verir.1 puan
Halka yokluğu ile uydu varlığını birlikte açıklar.1 puan
Jüpiter’i ve dış bölgeyi doğru belirtir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Güneş Sistemi ve Gezegenler · 10 puan

Veriye dayalı gerekçelendirme · Kolay

İncele Soru ve verilenler

Bir uzay müzesindeki üç görüntüye açıklama yazılacaktır. Görüntü I, Mars ile Jüpiter arasındaki bölgede Güneş çevresinde dolanan kaya parçalarını gösterir. Görüntü II’de küçük bir gök cismi Dünya atmosferine girerken parlak iz oluşturur. Görüntü III’te bu olaydan sonra yerde bulunan, uzay kökenli olduğu belirlenen bir parça ve çarptığı çukur vardır. Üç görüntü aynı kaya parçasının kesintisiz kaydı değildir.

Gök cismi için atmosfer sınırı ve yüzeye ulaşma

Yanıtla Adım adım çöz

2.16 puan
I’deki kaya topluluğunun bulunduğu kuşağı, II’deki parlak olayı ve III’te bulunan parçayı adlandırınız. Yüzeydeki çukurun adı nedir?
2.24 puan
Her meteor olayından sonra yerde bir meteorit bulunmasının neden zorunlu olmadığını açıklayınız. Bu üç görüntüden III’teki parçanın kesinlikle Mars–Jüpiter kuşağından geldiği sonucu çıkarılabilir mi?

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

I asteroit kuşağı, II meteor, III meteorit (yere ulaşan gök taşı), çukur meteor/gök taşı krateridir.

Puanlama ölçütleri

Asteroit kuşağını doğru adlandırır.2 puan
Meteor ile meteoriti doğru ayırır.2 puan
Çukuru krater olarak adlandırır.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Atmosfere giren cisim ısınıp parçalanabilir ve yüzeye ulaşmadan tamamen aşınabilir. Görüntüler aynı cismi izlememektedir; yalnız bu bilgilerden III’ün kökeninin kesin olarak asteroit kuşağı olduğu söylenemez.

Puanlama ölçütleri

Atmosferde ısınma/parçalanmayı açıklar.2 puan
Yüzeye her zaman parça ulaşmayacağını belirtir.1 puan
Kayıtlar bağlantılı olmadığından kesin köken çıkarılamayacağını söyler.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru Senaryo 3: 2 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.