2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol

11. Sınıf Felsefe · 1. dönem 1. yazılı · FEL.11.1.1

11. Sınıf Felsefe 1. Dönem 1. Yazılı: Çevre ile İlgili Felsefi Soru ve Problemler Soruları

Doğanın değeri, insanın sorumluluğu ve tüketimin ölçüsü gibi sorular; çevre tahribatı, kirlilik ve küresel ısınma problemleri.

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: çevre sorunları ve felsefe · Çevre ve İnsan İlişkisi Çevre Etiği (İnsan Merkezci Etik, Canlı Merkezci Etik, Çevre Merkezci Etik)

FEL.11.1.1. Çevre ile ilgili felsefi soru ve problemleri anlayabilme

1. soru

Çevre ile İlgili Felsefi Soru ve Problemler · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir kasabada açılması planlanan madenin yeni iş alanları sağlayacağı açıklanır. İş arayan bazı sakinler projeyi gelir ve göçün azalması bakımından destekler. Bölgedeki dere ve ormana bağlı yaşayanlar ise çalışmaların yaşam alanlarını parçalamasından, suyun niteliğinin bozulmasından kaygılanır. İşletme gelecekte iyileştirme yapılacağını söyler; ancak kaybolabilecek türlerin ve yerel yaşam biçimlerinin bütünüyle geri getirilebileceği gösterilememiştir. Toplantıda bugünkü ekonomik ihtiyaçlarla uzun vadeli ortak sorumluluklar karşı karşıya gelir.

  1. 1.14 puan
    Metindeki temel problemi felsefi bir soruyla ifade ediniz. Karşılaşan iki görüşü, dayandıkları değer veya sorumluluklarla birlikte açıklayınız.
  2. 1.26 puan
    Karar önerinizi bir ilkeye dayandırınız; önerinin lehine bir gerekçe ve karşısındaki güçlü bir itirazı yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

İstihdam yararı, geri döndürülemeyen yaşam alanı kaybını hangi koşullarda haklı gösterebilir? Destekleyenler geçim ve yerel kalkınmayı; kaygı duyanlar su, türler ve yaşam biçimlerinin korunmasını öne çıkarır.

Puanlama ölçütleri

  • Metindeki çatışmayı açan felsefi soru kurar.2 puan
  • İki görüşü dayandığı değerlerle açıklar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Sürdürülebilirlik, adalet, zarar vermeme gibi bir ilke tutarlı kullanılmalıdır. Farklı kararlar gerekçeli olduğu sürece kabul edilir; yararı anlatmak kadar maliyet/itirazı gerçekçi tartmak da gerekir.

Puanlama ölçütleri

  • Kararı açık bir ilkeyle temellendirir.2 puan
  • Lehte gerekçe sunar.2 puan
  • Güçlü itirazı ve etkisini değerlendirir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Çevre ile İlgili Felsefi Soru ve Problemler · 11 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir kentte düşük gelirli ailelerin kullandığı ucuz yakıt, kış aylarında hava kirliliğini artırmaktadır. Daha temiz ısınma seçeneğinin başlangıç maliyeti yüksektir. Bir grup, mevcut yakıtın hemen yasaklanmasını ister; başka bir grup ise destek sağlanmadan getirilen yasağın aileleri ısınma imkânından yoksun bırakacağını söyler. Sağlık ve temiz çevre hakkıyla temel ihtiyaçlara erişimi birlikte gözeten bir karar aranır. Belediye, yalnız toplam maliyeti değil yükün farklı gruplar arasında nasıl paylaşıldığını da tartışmaya açar.

  1. 2.15 puan
    Metindeki temel problemi felsefi bir soruyla ifade ediniz. Karşılaşan iki görüşü, dayandıkları değer veya sorumluluklarla birlikte açıklayınız.
  2. 2.26 puan
    Karar önerinizi bir ilkeye dayandırınız; önerinin lehine bir gerekçe ve karşısındaki güçlü bir itirazı yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Çevreyi koruma yükü, temel ihtiyaçlara erişimi gözeterek nasıl adil paylaşılmalıdır? Yasak isteyenler temiz çevre ve sağlığı; destek isteyenler ısınma hakkı ve toplumsal adaleti vurgular.

Puanlama ölçütleri

  • Metindeki çatışmayı açan felsefi soru kurar.3 puan
  • İki görüşü dayandığı değerlerle açıklar.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Sürdürülebilirlik, adalet, zarar vermeme gibi bir ilke tutarlı kullanılmalıdır. Farklı kararlar gerekçeli olduğu sürece kabul edilir; yararı anlatmak kadar maliyet/itirazı gerçekçi tartmak da gerekir.

Puanlama ölçütleri

  • Kararı açık bir ilkeyle temellendirir.2 puan
  • Lehte gerekçe sunar.2 puan
  • Güçlü itirazı ve etkisini değerlendirir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

3. soru

Çevre ile İlgili Felsefi Soru ve Problemler · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir mağaza zinciri, taze ürünleri daha uzun süre koruyan yeni ambalajı denemektedir. Denemede çöpe giden gıda miktarı azalırken ambalajın mevcut tesislerde geri dönüştürülemediği anlaşılır. Tedarikçi, azalan gıda israfının önemli bir kaynak tasarrufu olduğunu söyler. Çevre kurulu ise kısa kullanım ömrü olan ambalajın uzun süre atık olarak kalmasını sorun görür. Kurul, yeniliği yalnız satış sırasında sağladığı yararla değil üretimden atığa kadar bütün süreçle değerlendirmek istemektedir.

  1. 3.16 puan
    Metindeki temel problemi felsefi bir soruyla ifade ediniz. Karşılaşan iki görüşü, dayandıkları değer veya sorumluluklarla birlikte açıklayınız.
  2. 3.24 puan
    Ambalajın sürdürülebilir hayat anlayışına uygun olan ve olmayan birer yönünü gerekçeleriyle yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

Bir ürünün bugünkü israfı azaltması, kalıcı atık üretmesini haklı çıkarır mı? Tedarikçi gıda ve kaynak tasarrufunu; kurul uzun vadeli çevre sorumluluğunu öne çıkarır.

Puanlama ölçütleri

  • Metindeki çatışmayı açan felsefi soru kurar.3 puan
  • İki görüşü dayandığı değerlerle açıklar.3 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

Gıda israfının azalması üretimde harcanan su, enerji ve besin kaynaklarının boşa gitmesini azaltabilir. Geri dönüştürülemeyen uzun ömürlü atık ise gelecek çevresel yükü artırır. Tek yarar bütün yaşam döngüsünü sürdürülebilir kılmaz.

Puanlama ölçütleri

  • Olumlu yönü kaynak kullanımıyla ilişkilendirir.2 puan
  • Olumsuz yönü uzun vadeli çevresel yükle açıklar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

4. soru

Çevre ile İlgili Felsefi Soru ve Problemler · 8 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir ovada üretim yapan işletme, kurak mevsimde daha çok su çekebilmek için yeni kuyular açmayı önerir. Yönetici, ürün kaybını ve çalışanların gelirini korumanın öncelikli olduğunu savunur. Köy temsilcisi ise suyun yenilenme hızının tüketimi karşılamadığını, komşu yerleşimlerin ve gelecek kuşakların da bu kaynağa ihtiyacı olduğunu söyler. Kurul yalnız kaç kuyu açılabileceğini değil, ortak bir kaynağın kullanımında kimin çıkarlarının ve hangi zaman aralığının dikkate alınması gerektiğini tartışmaktadır.

  1. 4.14 puan
    Metindeki temel problemi felsefi bir soruyla ifade ediniz. Karşılaşan iki görüşü, dayandıkları değer veya sorumluluklarla birlikte açıklayınız.
  2. 4.24 puan
    Karar önerinizi bir ilkeye dayandırınız; önerinin lehine bir gerekçe ve karşısındaki güçlü bir itirazı yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

4.1 · Örnek cevap / çözüm

Bugünün ekonomik yararı için ortak su kaynağının gelecek kuşaklara kalacak kısmını tüketmek haklı görülebilir mi? Yönetici üretim ve geçimi; temsilci ortak kaynak ve kuşaklar arası sorumluluğu öne çıkarır.

Puanlama ölçütleri

  • Metindeki çatışmayı açan felsefi soru kurar.2 puan
  • İki görüşü dayandığı değerlerle açıklar.2 puan

4.2 · Örnek cevap / çözüm

Sürdürülebilirlik, adalet, zarar vermeme gibi bir ilke tutarlı kullanılmalıdır. Farklı kararlar gerekçeli olduğu sürece kabul edilir; yararı anlatmak kadar maliyet/itirazı gerçekçi tartmak da gerekir.

Puanlama ölçütleri

  • Kararı açık bir ilkeyle temellendirir.2 puan
  • Lehte gerekçe sunar.1 puan
  • Güçlü itirazı ve etkisini değerlendirir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.