11. Sınıf Felsefe 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 2

Bir mağaza zinciri, taze ürünleri daha uzun süre koruyan yeni ambalajı denemektedir. Denemede çöpe giden gıda miktarı azalırken ambalajın mevcut tesislerde geri dönüştürülemediği anlaşılır. Tedarikçi, azalan gıda israfının önemli bir kaynak tasarrufu olduğunu söyler. Çevre kurulu ise kısa kullanım ömrü olan ambalajın uzun süre atık olarak kalmasını sorun görür. Kurul, yeniliği yalnız satış sırasında sağladığı yararla değil üretimden atığa kadar bütün süreçle değerlendirmek istemektedir.

Bir ovada üretim yapan işletme, kurak mevsimde daha çok su çekebilmek için yeni kuyular açmayı önerir. Yönetici, ürün kaybını ve çalışanların gelirini korumanın öncelikli olduğunu savunur. Köy temsilcisi ise suyun yenilenme hızının tüketimi karşılamadığını, komşu yerleşimlerin ve gelecek kuşakların da bu kaynağa ihtiyacı olduğunu söyler. Kurul yalnız kaç kuyu açılabileceğini değil, ortak bir kaynağın kullanımında kimin çıkarlarının ve hangi zaman aralığının dikkate alınması gerektiğini tartışmaktadır.

Bir yerel toplantıda orman içinden yeni yol geçirilmesi görüşülmektedir. Üç konuşmacı aynı projeye farklı ölçütlerle yaklaşır. Birinci konuşmacı, projeyi sağlayacağı gelir, istihdam ve insanların kullanım kolaylığıyla değerlendirir. İkinci konuşmacı, insanlara yararı bulunmasa bile etkilenen canlıların kendi yaşamlarını sürdürme değerinin gözetilmesi gerektiğini savunur. Üçüncü konuşmacı ise tek tek canlıların ötesinde hayvan geçişleri ve toprak-su ilişkisi gibi ilişkiler ağının bütünlüğünü korumayı esas alır. Toplantı, kararın yalnız teknik imkânlara değil doğaya verilen değere de bağlı olduğunu gösterir.

Bir yerel toplantıda kıyıya büyük bir tesis kurulması görüşülmektedir. Üç konuşmacı aynı projeye farklı ölçütlerle yaklaşır. Birinci konuşmacı, projeyi sağlayacağı gelir, istihdam ve insanların kullanım kolaylığıyla değerlendirir. İkinci konuşmacı, insanlara yararı bulunmasa bile etkilenen canlıların kendi yaşamlarını sürdürme değerinin gözetilmesi gerektiğini savunur. Üçüncü konuşmacı ise tek tek canlıların ötesinde kıyı canlıları ve deniz-kara ekosistemleri gibi ilişkiler ağının bütünlüğünü korumayı esas alır. Toplantı, kararın yalnız teknik imkânlara değil doğaya verilen değere de bağlı olduğunu gösterir.

Bir yerel toplantıda bir sulak alanın turizme açılması görüşülmektedir. Üç konuşmacı aynı projeye farklı ölçütlerle yaklaşır. Birinci konuşmacı, projeyi sağlayacağı gelir, istihdam ve insanların kullanım kolaylığıyla değerlendirir. İkinci konuşmacı, insanlara yararı bulunmasa bile etkilenen canlıların kendi yaşamlarını sürdürme değerinin gözetilmesi gerektiğini savunur. Üçüncü konuşmacı ise tek tek canlıların ötesinde kuşların üreme alanları ve su döngüsü gibi ilişkiler ağının bütünlüğünü korumayı esas alır. Toplantı, kararın yalnız teknik imkânlara değil doğaya verilen değere de bağlı olduğunu gösterir.

Bir okul öğrencilerin öğrenmesini desteklemek için algoritma kullanıyor. Sistem önerileri hızlandırıyor ancak kişisel verileri topluyor ve bazı öğrenci gruplarına daha düşük beklenti atayabiliyor.

Bir öğrenci, önerilen derslerin kendi hedefleriyle uyuşmadığını söylediğinde kararın nasıl verildiğini öğrenemez. Öğretmeni sistemi yararlı bir yardımcı olarak görse de öğrencinin geleceğine ilişkin kararın tamamen otomatik puana bırakılmasına karşı çıkar. Okul kurulu, verinin kimin yararına kullanıldığını, öğrencinin karara itiraz edip edemeyeceğini ve hatalı yönlendirmeden kimin sorumlu olacağını tartışır.