6. Sınıf Türkçe · 1. dönem 1. yazılı · T.O.6.21

6. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı: Gerçek, Mecaz ve Terim Anlam Soruları

Metinden hareketle kelimelerin gerçek, mecaz ve terim anlamlarını ayırt etme.

Resmî öğrenme çıktısı

Okuma

T.O.6.21. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme

1. soru

Gerçek, Mecaz ve Terim Anlam · 9 puan

Gerçek, mecaz ve terim anlam · Orta

İncele Soru ve verilenler

OKUL BÜLTENİNDEN DÖRT CÜMLE

I. Kış sabahı sınıfa girdiğimizde pencerenin camı soğuktu.
II. Sergi fikrini anlattığım arkadaşımın soğuk cevabı beni şaşırttı.
III. Matematik dersinde çizdiğimiz çemberin çapını ölçtük.
IV. Bahçedeki ağacın dalı sınıf penceresine değiyordu.
Editör, aynı sözcüğün farklı anlamlarda kullanılabildiğini göstermek için bu cümleleri seçmiştir.

Yanıtla Adım adım çöz

1.15 puan
I ve II’deki “soğuk”, III’teki “çap” ve IV’teki “dal” sözcüklerini gerçek, mecaz veya terim anlamıyla eşleştiriniz.
1.24 puan
II. cümledeki “soğuk” sözcüğünü anlamını karşılayan başka bir ifadeyle değiştiriniz. Değişikliğin niçin sıcaklıkla ilgili olmadığını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

I gerçek; II mecaz; III terim; IV gerçek.

Puanlama ölçütleri

İki soğuk kullanımını doğru ayırır.3 puan
Çap ve dal kullanımlarını doğru sınıflandırır.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

“İlgisiz/mesafeli/samimiyetsiz cevabı” denebilir. Niteleme, cevabın fiziksel sıcaklığını değil kişinin iletişimdeki tutumunu anlatır.

Puanlama ölçütleri

Bağlama uygun mecaz anlam karşılığı verir.2 puan
Fiziksel özellik ile tutum arasındaki farkı açıklar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Gerçek, Mecaz ve Terim Anlam · 9 puan

Terim ve mecaz çözümleme · Orta

İncele Soru ve verilenler

ORTAK PROJE GÜNLÜĞÜ

Müzik dersinde ritim kalıpları çalıştık. Matematikte bu kalıplardaki süreleri göstermek için kesirlerden yararlandık. Fen dersinde ise bir cisme uygulanan kuvvetin hareketi nasıl değiştirdiğini gözledik. Üç grubun sonuçlarını aynı panoda birleştirmek ilk gün zor geldi. Arkadaşlarımız da düzenlemeye katılınca işimiz kanatlandı; kısa sürede çok daha hızlı ilerledik. Sonunda her dersin kendi sözleri olduğunu, ama birlikte çalışınca bu sözlerin aynı projede buluşabildiğini gördük.

Yanıtla Adım adım çöz

2.15 puan
Metindeki üç terimi ait oldukları ders alanıyla eşleştiriniz. “Ritim” sözcüğünün burada neden terim olduğunu açıklayınız.
2.24 puan
“İşimiz kanatlandı” ifadesinin bağlamdaki anlamını ve bu anlamı destekleyen sözü yazınız. Aynı anlamı mecaz kullanmadan yeniden ifade ediniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Ritim–müzik; kesir–matematik; kuvvet–fen/fizik. Ritim burada müzikte seslerin/sürelerin düzenini anlatan özel bir kavram olarak kullanılır.

Puanlama ölçütleri

Üç terimi doğru alanla eşleştirir.3 puan
Ritmin müzik alanına özgü kavram anlamını açıklar.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

İşin hızlanması/kolay ilerlemesi; “çok daha hızlı ilerledik” ipucudur. “Arkadaşlarımız katılınca çalışmamız hızlandı.”

Puanlama ölçütleri

Mecaz anlamı doğru ipucuyla açıklar.2 puan
Anlamı koruyan gerçek anlamlı yeniden anlatım kurar.2 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru Senaryo 3: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.