6. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 3

SÖZCÜK DEFTERİNDE DÜZEN

Aysu, büyüklerinden duyduğu sözcükleri bir deftere yazıyordu. Defter doldukça aradığı sözü bulmak zorlaştı. Önce aynı konuyla ilgili olanları bir araya getirdi: tarımla ilgili sözleri bir bölüme, yemek adlarını başka bölüme koydu. Sonra her bölümün başına küçük bir liste ekledi. Öğretmeni, “Bu şekilde tasnif edersen aradığın sözcüğe daha kolay ulaşırsın.” dedi. Aysu artık yeni bir sözcük duyunca yalnız anlamını değil, hangi bölüme gireceğini de düşünüyordu.

YEREL SÖZCÜKLER KULÜBÜ

Okulun dil kulübü, ailelerde kullanılan bazı sözcüklerin gençler tarafından artık bilinmediğini fark etti. Öğrenciler bu sözleri toplamak için önce konuşacakları kişilerden izin aldı. Sözcüğü tek başına yazmakla yetinmediler; kullanıldığı bir cümleyi ve konuşulduğu yeri de kaydettiler. Aynı sözcük başka bir ailede farklı anlamda kullanılıyorsa ayrı kart hazırladılar. Sergiye gelenler kartları okuyunca bir sözün anlamını yalnız sesinden çıkaramayacaklarını gördü. Kulüp başkanı, “Bunlar bütün Türkiye’de aynı anlamda kullanılıyor.” yazılı afişi değiştirdi. Yeni afişte “Dinlediğimiz kişilerin dilinden yerel kullanımlar” ifadesi vardı.

DEYİMİ BÜTÜNÜYLE OKUMAK

“Kulak vermek” sözü, birine gerçek bir kulak uzatmayı değil dikkatle dinlemeyi anlatır. “Gözden geçirmek” de bir işi ya da metni incelemek anlamında kullanılabilir. Deyimler, birkaç sözcükle güçlü bir anlam taşır; bu anlam her zaman sözcüklerin tek tek karşılıkları toplanarak bulunamaz. Bu yüzden bir deyimle karşılaştığımızda içinde bulunduğu cümleye ve olaya bakarız. Konuşanın neye tepki verdiği, önce ve sonra ne olduğu bize anlamı gösteren ipuçları sunar.

OKUL BÜLTENİNDEN DÖRT CÜMLE

I. Kış sabahı sınıfa girdiğimizde pencerenin camı soğuktu.
II. Sergi fikrini anlattığım arkadaşımın soğuk cevabı beni şaşırttı.
III. Matematik dersinde çizdiğimiz çemberin çapını ölçtük.
IV. Bahçedeki ağacın dalı sınıf penceresine değiyordu.
Editör, aynı sözcüğün farklı anlamlarda kullanılabildiğini göstermek için bu cümleleri seçmiştir.

KİTAP KÖŞESİ PROJESİ

Sınıfınız kullanılmayan bir köşeyi kitaplık hâline getirecek. Raflar temizlenecek, kitaplar taşınacak ve türlerine göre yerleştirilecek. İşin bir kişinin çabasıyla yetişmesi güç görünüyor. Bu olay hakkında okul günlüğüne yazacaksınız.

KULÜP TOPLANTISINDAN NOTLAR

Notlarda nokta ve konuşma çizgileri doğru, gerekli virgüller ise eksiktir.
I. Defteri açtım tarihi yazdım not almaya başladım.
II. Evet bu sözcüğü daha önce duymuştum.
III. — Yarın yeniden deneyelim dedi Ece.