2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol
OYSS Akademi — Bir Nova Zeka markasıdır
Giriş yap

11. Sınıf Tarih · 1. dönem 1. yazılı · TAR.11.1.3

11. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı: 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul Depremleri Soruları

İki depremin idari, sosyal ve ekonomik etkilerini belirleme; benzerlik ve farklılıklarını karşılaştırma; afet bilinci.

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: değişen dünyada osmanlı (1683-1789) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul Depremlerinin Etkileri

TAR.11.1.3. 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme

1. soru

1755 Lizbon ve 1766 İstanbul Depremleri · 12 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Aşağıdaki bilgi notları 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini yapı ve üretim bakımından incelemek için hazırlanmıştır. Notlar resmî örnekteki anlatımların özgün özetidir; doğrudan belge alıntısı değildir.

A — Lizbon: Deprem sırasında konutlar ve kamusal yapılar ağır hasar görmüş; ardından tsunami ve yangınlar yıkımı artırmıştır. Barınma, sağlık ve gündelik hayat büyük ölçüde aksamıştır.

B — İstanbul: Camiler, hanlar, atölyeler ve başka yapılar zarar görmüş; sonraki sarsıntılar yıkımı artırmıştır. Evlerini kullanamayan insanlar açık alanlara ve geçici barınaklara yönelmiştir. Can kaybına ilişkin farklı kayıtlar aynı sayıyı vermemektedir.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 1.16 puan
    İki depremin şehir ve toplum üzerindeki ortak iki etkisini, her iki bilgi notundan kanıt göstererek açıklayınız.
  2. 1.26 puan
    Atölye ve hanların zarar görmesinin ekonomik hayat üzerinde doğurabileceği iki sonucu, B notuyla ilişkilendirerek açıklayınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Yapısal yıkım: Lizbon’da konut ve kamusal yapılar, İstanbul’da cami/han/atölyeler zarar görür. Gündelik yaşam ve barınma kaybı: Lizbon’da yaşam aksar, İstanbul’da açık alan ve geçici barınak ihtiyacı doğar.

Puanlama ölçütleri

  • İki ortak etkiyi belirler.3 puan
  • Her etkiyi iki nottan kanıtla destekler.3 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Üretim yerlerinin kullanılamaması üretimi ve çalışanların gelirini; hanların hasarı ticaret, depolama veya konaklamayı aksatabilir. Bunlar verilen hasardan çıkarımdır; kesin nicelik bildirmez.

Puanlama ölçütleri

  • İki farklı ekonomik etki çıkarır.3 puan
  • Çıkarımı yapıların işlevine dayandırır.3 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

1755 Lizbon ve 1766 İstanbul Depremleri · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Aşağıdaki bilgi notları 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini kayıtların kapsamı bakımından incelemek için hazırlanmıştır. Notlar resmî örnekteki anlatımların özgün özetidir; doğrudan belge alıntısı değildir.

A — Lizbon: Deprem sırasında konutlar ve kamusal yapılar ağır hasar görmüş; ardından tsunami ve yangınlar yıkımı artırmıştır. Barınma, sağlık ve gündelik hayat büyük ölçüde aksamıştır.

B — İstanbul: Camiler, hanlar, atölyeler ve başka yapılar zarar görmüş; sonraki sarsıntılar yıkımı artırmıştır. Evlerini kullanamayan insanlar açık alanlara ve geçici barınaklara yönelmiştir. Can kaybına ilişkin farklı kayıtlar aynı sayıyı vermemektedir.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 2.16 puan
    İki depremin şehir ve toplum üzerindeki ortak iki etkisini, her iki bilgi notundan kanıt göstererek açıklayınız.
  2. 2.24 puan
    Notlarda belirtilen afet süreçleri arasındaki bir farkı yazınız. İstanbul için farklı can kaybı sayılarının bulunması, kayıtlar incelenmeden kesin bir sayı seçmeyi neden sakıncalı kılar?
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Yapısal yıkım: Lizbon’da konut ve kamusal yapılar, İstanbul’da cami/han/atölyeler zarar görür. Gündelik yaşam ve barınma kaybı: Lizbon’da yaşam aksar, İstanbul’da açık alan ve geçici barınak ihtiyacı doğar.

Puanlama ölçütleri

  • İki ortak etkiyi belirler.3 puan
  • Her etkiyi iki nottan kanıtla destekler.3 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Lizbon’da tsunami ve yangın, İstanbul’da sonraki sarsıntılar vurgulanır; metinde olmayan olayın hiç yaşanmadığı sonucu çıkarılmaz. Sayılar farklı tarihte/kapsamda tutulmuş olabilir; kaynakların amacı, zamanı ve kapsadığı alan karşılaştırılmalıdır.

Puanlama ölçütleri

  • Verilen süreçler arasındaki farkı kapsamı aşmadan belirtir.2 puan
  • Kayıt farkını kaynak incelemesi gereğiyle açıklar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

3. soru

1755 Lizbon ve 1766 İstanbul Depremleri · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Aşağıdaki bilgi notları 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ardışık afetler bakımından incelemek için hazırlanmıştır. Notlar resmî örnekteki anlatımların özgün özetidir; doğrudan belge alıntısı değildir.

A — Lizbon: Deprem sırasında konutlar ve kamusal yapılar ağır hasar görmüş; ardından tsunami ve yangınlar yıkımı artırmıştır. Barınma, sağlık ve gündelik hayat büyük ölçüde aksamıştır.

B — İstanbul: Camiler, hanlar, atölyeler ve başka yapılar zarar görmüş; sonraki sarsıntılar yıkımı artırmıştır. Evlerini kullanamayan insanlar açık alanlara ve geçici barınaklara yönelmiştir. Can kaybına ilişkin farklı kayıtlar aynı sayıyı vermemektedir.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 3.16 puan
    İki depremin şehir ve toplum üzerindeki ortak iki etkisini, her iki bilgi notundan kanıt göstererek açıklayınız.
  2. 3.24 puan
    Notlarda belirtilen afet süreçleri arasındaki bir farkı yazınız. İstanbul için farklı can kaybı sayılarının bulunması, kayıtlar incelenmeden kesin bir sayı seçmeyi neden sakıncalı kılar?
Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

Yapısal yıkım: Lizbon’da konut ve kamusal yapılar, İstanbul’da cami/han/atölyeler zarar görür. Gündelik yaşam ve barınma kaybı: Lizbon’da yaşam aksar, İstanbul’da açık alan ve geçici barınak ihtiyacı doğar.

Puanlama ölçütleri

  • İki ortak etkiyi belirler.3 puan
  • Her etkiyi iki nottan kanıtla destekler.3 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

Lizbon’da tsunami ve yangın, İstanbul’da sonraki sarsıntılar vurgulanır; metinde olmayan olayın hiç yaşanmadığı sonucu çıkarılmaz. Sayılar farklı tarihte/kapsamda tutulmuş olabilir; kaynakların amacı, zamanı ve kapsadığı alan karşılaştırılmalıdır.

Puanlama ölçütleri

  • Verilen süreçler arasındaki farkı kapsamı aşmadan belirtir.2 puan
  • Kayıt farkını kaynak incelemesi gereğiyle açıklar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

4. soru

1755 Lizbon ve 1766 İstanbul Depremleri · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Aşağıdaki bilgi notları 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini barınma ve gündelik hayat bakımından incelemek için hazırlanmıştır. Notlar resmî örnekteki anlatımların özgün özetidir; doğrudan belge alıntısı değildir.

A — Lizbon: Deprem sırasında konutlar ve kamusal yapılar ağır hasar görmüş; ardından tsunami ve yangınlar yıkımı artırmıştır. Barınma, sağlık ve gündelik hayat büyük ölçüde aksamıştır.

B — İstanbul: Camiler, hanlar, atölyeler ve başka yapılar zarar görmüş; sonraki sarsıntılar yıkımı artırmıştır. Evlerini kullanamayan insanlar açık alanlara ve geçici barınaklara yönelmiştir. Can kaybına ilişkin farklı kayıtlar aynı sayıyı vermemektedir.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 4.16 puan
    İki depremin şehir ve toplum üzerindeki ortak iki etkisini, her iki bilgi notundan kanıt göstererek açıklayınız.
  2. 4.24 puan
    B notundaki geçici barınma ihtiyacını gündelik hayatın hangi iki boyutuyla ilişkilendirebilirsiniz? Çıkarımlarınızın hangilerinin metinde doğrudan yazmadığını belirtiniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

4.1 · Örnek cevap / çözüm

Yapısal yıkım: Lizbon’da konut ve kamusal yapılar, İstanbul’da cami/han/atölyeler zarar görür. Gündelik yaşam ve barınma kaybı: Lizbon’da yaşam aksar, İstanbul’da açık alan ve geçici barınak ihtiyacı doğar.

Puanlama ölçütleri

  • İki ortak etkiyi belirler.3 puan
  • Her etkiyi iki nottan kanıtla destekler.3 puan

4.2 · Örnek cevap / çözüm

Güvenli barınma ve temel sağlık/temizlik ihtiyacı ilişkilendirilebilir. Açık alana geçme doğrudan veridir; temiz su ve sağlık hizmeti ihtiyacının artması gerekçeli çıkarımdır.

Puanlama ölçütleri

  • İlgili iki boyutu açıklar.2 puan
  • Doğrudan veri ile çıkarımı ayırır.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 3 soru Senaryo 2: 2 soru Senaryo 3: 3 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.