11. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 3

Aşağıda 1700 İstanbul ve 1711 Prut antlaşmalarına ilişkin seçilmiş sonuçlar özetlenmiştir. Metinler, antlaşmalardan doğrudan alıntı değil, karşılaştırma için hazırlanmış bilgi notlarıdır.

A — İstanbul Antlaşması (1700)
Azak’ın Rusya’da kalması kabul edilmiştir. Rusya’ya İstanbul’da sürekli bir elçi bulundurma imkânı tanınmıştır.

B — Prut Antlaşması (1711)
Azak’ın Osmanlı Devleti’ne geri verilmesi ve çevredeki bazı Rus kalelerinin yıkılması kabul edilmiştir. Rusya’nın Lehistan ile Kırım’a bağlı Kazaklara müdahale etmemesi kararlaştırılmış; İstanbul’da sürekli elçi bulundurma imkânı kaldırılırken Rus tüccarların gelip gitmesine izin verilmiştir.

Bu bilgi notlarından yararlanarak aşağıdaki soruları cevaplayınız.

Bir tarih atölyesinde aşağıdaki olay/antlaşma özetleri karşılaştırılıyor. Özetler, kapsamlı metinlerin yerine geçmeyen çalışma notlarıdır.

Lale Devri’nde elçilikler ve Avrupa’yı tanımaya yönelik gözlemler artarken başkentte eğlence ve tüketim biçimleri de görünürlük kazanıyor.

Avrupa’ya gönderilen elçilerin gözlemleri sanat ve mimarlık alanında yeni etkiler taşıdı; matbaa gibi girişimler bilgi üretimi ve dolaşımı açısından yeni imkânlar sundu. Buna karşılık bazı yöneticilerin gösterişli tüketimi, geçim sıkıntısı yaşayan kesimlerin koşullarıyla belirgin karşıtlık oluşturuyordu. Bu farklı deneyimler, dönemi tek bir toplumsal kesimin hayatıyla açıklamayı güçleştirir. Bilgi notu dönemin seçilmiş özelliklerini özetler; bütün toplumun aynı durumda olduğunu ileri sürmez.

Lale Devri’nde bazı çevrelerde refah ve gösterişli tüketim artarken başka kesimler geçim sıkıntıları yaşıyor.

Avrupa’ya gönderilen elçilerin gözlemleri sanat ve mimarlık alanında yeni etkiler taşıdı; matbaa gibi girişimler bilgi üretimi ve dolaşımı açısından yeni imkânlar sundu. Buna karşılık bazı yöneticilerin gösterişli tüketimi, geçim sıkıntısı yaşayan kesimlerin koşullarıyla belirgin karşıtlık oluşturuyordu. Bu farklı deneyimler, dönemi tek bir toplumsal kesimin hayatıyla açıklamayı güçleştirir. Bilgi notu dönemin seçilmiş özelliklerini özetler; bütün toplumun aynı durumda olduğunu ileri sürmez.

Aşağıdaki bilgi notları 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini yapı ve üretim bakımından incelemek için hazırlanmıştır. Notlar resmî örnekteki anlatımların özgün özetidir; doğrudan belge alıntısı değildir.

A — Lizbon: Deprem sırasında konutlar ve kamusal yapılar ağır hasar görmüş; ardından tsunami ve yangınlar yıkımı artırmıştır. Barınma, sağlık ve gündelik hayat büyük ölçüde aksamıştır.

B — İstanbul: Camiler, hanlar, atölyeler ve başka yapılar zarar görmüş; sonraki sarsıntılar yıkımı artırmıştır. Evlerini kullanamayan insanlar açık alanlara ve geçici barınaklara yönelmiştir. Can kaybına ilişkin farklı kayıtlar aynı sayıyı vermemektedir.

Aşağıdaki bilgi notları 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ardışık afetler bakımından incelemek için hazırlanmıştır. Notlar resmî örnekteki anlatımların özgün özetidir; doğrudan belge alıntısı değildir.

A — Lizbon: Deprem sırasında konutlar ve kamusal yapılar ağır hasar görmüş; ardından tsunami ve yangınlar yıkımı artırmıştır. Barınma, sağlık ve gündelik hayat büyük ölçüde aksamıştır.

B — İstanbul: Camiler, hanlar, atölyeler ve başka yapılar zarar görmüş; sonraki sarsıntılar yıkımı artırmıştır. Evlerini kullanamayan insanlar açık alanlara ve geçici barınaklara yönelmiştir. Can kaybına ilişkin farklı kayıtlar aynı sayıyı vermemektedir.

Aşağıdaki bilgi notları 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini barınma ve gündelik hayat bakımından incelemek için hazırlanmıştır. Notlar resmî örnekteki anlatımların özgün özetidir; doğrudan belge alıntısı değildir.

A — Lizbon: Deprem sırasında konutlar ve kamusal yapılar ağır hasar görmüş; ardından tsunami ve yangınlar yıkımı artırmıştır. Barınma, sağlık ve gündelik hayat büyük ölçüde aksamıştır.

B — İstanbul: Camiler, hanlar, atölyeler ve başka yapılar zarar görmüş; sonraki sarsıntılar yıkımı artırmıştır. Evlerini kullanamayan insanlar açık alanlara ve geçici barınaklara yönelmiştir. Can kaybına ilişkin farklı kayıtlar aynı sayıyı vermemektedir.