2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol

11. Sınıf Tarih · 1. dönem 1. yazılı · TAR.11.1.2

11. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı: Lale Devri’nde Devlet ve Toplum Hayatındaki Değişim Soruları

Dönemin kaynaklarından Lale Devri’ndeki diplomatik, kültürel, mimari ve toplumsal değişimleri tablolaştırma ve yorumlama.

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: değişen dünyada osmanlı (1683-1789) · Lale Devri’nin Devlet ve Toplum Hayatına Etkileri

TAR.11.1.2. Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme

1. soru

Lale Devri’nde Devlet ve Toplum Hayatındaki Değişim · 11 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Lale Devri’nde elçilikler ve Avrupa’yı tanımaya yönelik gözlemler artarken başkentte eğlence ve tüketim biçimleri de görünürlük kazanıyor.

Avrupa’ya gönderilen elçilerin gözlemleri sanat ve mimarlık alanında yeni etkiler taşıdı; matbaa gibi girişimler bilgi üretimi ve dolaşımı açısından yeni imkânlar sundu. Buna karşılık bazı yöneticilerin gösterişli tüketimi, geçim sıkıntısı yaşayan kesimlerin koşullarıyla belirgin karşıtlık oluşturuyordu. Bu farklı deneyimler, dönemi tek bir toplumsal kesimin hayatıyla açıklamayı güçleştirir. Bilgi notu dönemin seçilmiş özelliklerini özetler; bütün toplumun aynı durumda olduğunu ileri sürmez.

  1. 1.16 puan
    Bu dönemi yalnız “eğlence dönemi” veya yalnız “herkesin refahı arttı” ifadesiyle tanımlamanın eksikliğini açıklayınız. İki farklı boyutu birlikte kullanınız.
  2. 1.25 puan
    Dönemin farklı toplumsal kesimlerini karşılaştırmak için hangi iki kaynak türü yararlı olur?
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Diplomasi, kültür, teknoloji, tüketim ve toplumsal eşitsizlik gibi farklı boyutlar birlikte incelenmelidir. Seçkinlerin deneyimi bütün toplumun deneyimi değildir; kültürel girişimler de eğlenceye indirgenemez.

Puanlama ölçütleri

  • Tek boyutlu tanımlamayı eleştirir.3 puan
  • Bağlamdan iki farklı boyutu ilişkilendirir.3 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Masraf/ücret-fiyat kayıtları, esnaf kayıtları, elçi raporları, dönemin eserleri veya mahkeme sicilleri karşılaştırılabilir. Kaynağın temsil ettiği kesim dikkate alınır.

Puanlama ölçütleri

  • İki uygun kaynak türü seçer.3 puan
  • Temsil/bakış açısı sınırını açıklar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Lale Devri’nde Devlet ve Toplum Hayatındaki Değişim · 12 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Lale Devri’nde bazı çevrelerde refah ve gösterişli tüketim artarken başka kesimler geçim sıkıntıları yaşıyor.

Avrupa’ya gönderilen elçilerin gözlemleri sanat ve mimarlık alanında yeni etkiler taşıdı; matbaa gibi girişimler bilgi üretimi ve dolaşımı açısından yeni imkânlar sundu. Buna karşılık bazı yöneticilerin gösterişli tüketimi, geçim sıkıntısı yaşayan kesimlerin koşullarıyla belirgin karşıtlık oluşturuyordu. Bu farklı deneyimler, dönemi tek bir toplumsal kesimin hayatıyla açıklamayı güçleştirir. Bilgi notu dönemin seçilmiş özelliklerini özetler; bütün toplumun aynı durumda olduğunu ileri sürmez.

  1. 2.16 puan
    Bu dönemi yalnız “eğlence dönemi” veya yalnız “herkesin refahı arttı” ifadesiyle tanımlamanın eksikliğini açıklayınız. İki farklı boyutu birlikte kullanınız.
  2. 2.26 puan
    Gösterişli tüketim ile geçim sıkıntısının yan yana bulunması, yönetimin toplumun ihtiyaçlarını gözetmesi bakımından hangi sorunu tartışmaya açar? Metinden kanıtla açıklayınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Diplomasi, kültür, teknoloji, tüketim ve toplumsal eşitsizlik gibi farklı boyutlar birlikte incelenmelidir. Seçkinlerin deneyimi bütün toplumun deneyimi değildir; kültürel girişimler de eğlenceye indirgenemez.

Puanlama ölçütleri

  • Tek boyutlu tanımlamayı eleştirir.3 puan
  • Bağlamdan iki farklı boyutu ilişkilendirir.3 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Yöneticilerin toplumun farklı kesimlerinin ihtiyaçlarını gözetmesi ve kaynak kullanımında duyarlı olması sorunu ortaya çıkar. Gösterişli tüketim ile geçim sıkıntısı karşıtlığı toplumsal mesafenin artmasına işaret eder.

Puanlama ölçütleri

  • Yönetim-toplum ilişkisine uygun sorun belirler.3 puan
  • Metindeki karşıtlığı gerekçe olarak kullanır.3 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

3. soru

Lale Devri’nde Devlet ve Toplum Hayatındaki Değişim · 8 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Lale Devri’nde matbaa ve kültürel faaliyetler yeni imkânlar sunarken bu yeniliklerin topluma yayılma hızı sınırlı kalabiliyor.

Avrupa’ya gönderilen elçilerin gözlemleri sanat ve mimarlık alanında yeni etkiler taşıdı; matbaa gibi girişimler bilgi üretimi ve dolaşımı açısından yeni imkânlar sundu. Buna karşılık bazı yöneticilerin gösterişli tüketimi, geçim sıkıntısı yaşayan kesimlerin koşullarıyla belirgin karşıtlık oluşturuyordu. Bu farklı deneyimler, dönemi tek bir toplumsal kesimin hayatıyla açıklamayı güçleştirir. Bilgi notu dönemin seçilmiş özelliklerini özetler; bütün toplumun aynı durumda olduğunu ileri sürmez.

  1. 3.14 puan
    Bu dönemi yalnız “eğlence dönemi” veya yalnız “herkesin refahı arttı” ifadesiyle tanımlamanın eksikliğini açıklayınız. İki farklı boyutu birlikte kullanınız.
  2. 3.24 puan
    Dönemin farklı toplumsal kesimlerini karşılaştırmak için hangi iki kaynak türü yararlı olur?
Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

Diplomasi, kültür, teknoloji, tüketim ve toplumsal eşitsizlik gibi farklı boyutlar birlikte incelenmelidir. Seçkinlerin deneyimi bütün toplumun deneyimi değildir; kültürel girişimler de eğlenceye indirgenemez.

Puanlama ölçütleri

  • Tek boyutlu tanımlamayı eleştirir.2 puan
  • Bağlamdan iki farklı boyutu ilişkilendirir.2 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

Masraf/ücret-fiyat kayıtları, esnaf kayıtları, elçi raporları, dönemin eserleri veya mahkeme sicilleri karşılaştırılabilir. Kaynağın temsil ettiği kesim dikkate alınır.

Puanlama ölçütleri

  • İki uygun kaynak türü seçer.2 puan
  • Temsil/bakış açısı sınırını açıklar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.