6. Sınıf Sosyal Bilgiler · 1. dönem 1. yazılı · SB.6.1.1

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı: Zaman İçinde Değişen Gruplar ve Roller Soruları

Geçmişte, bugün ve gelecekte dâhil olunan gruplar; rollerin, hak ve sorumlulukların zaman içinde değişmesi.

Resmî öğrenme çıktısı

Birlikte yaşamak · Zaman İçinde Değişen Gruplar ve Roller

SB.6.1.1. Dâhil olduğu grupların ve bu gruplardaki rollerinin zaman içerisinde değişebile ceğine ilişkin çıkarım yapabilme

1. soru

Zaman İçinde Değişen Gruplar ve Roller · 10 puan

Zaman İçinde Değişen Gruplar ve Roller bağlamında gerekçeli karşılaştırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir aile görüşmesinde hazırlanan yaşam çizelgesi aşağıdadır. Kişi ve çizelge kurgusaldır.

Yaşam dönemleri
Dönem	Ailede rol	Başka grup ve rol
Çocukluk	Çocuk	Okulda öğrenci
Yetişkinlik	Anne	Bir atölyede çalışan
Bugün	Anne ve büyükanne	Mahalle derneğinde gönüllü

Görüşmeyi yapan öğrenci “Yeni rol gelince önceki bütün roller kaybolur.” sonucunu yazar.

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
Aile rolünün değişimini tabloya göre anlatınız. Çocukluk ve yetişkinlik sorumluluklarına birer uygun örnek veriniz.
1.24 puan
Öğrencinin sonucunu tablodan iki bilgiyle değerlendiriniz. Gruplar ve roller hakkında daha doğru bir çıkarım yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Çocuk rolüne yetişkinlikte anne, sonra büyükanne rolü eklenmiştir; anne rolü sürmektedir. Çocuk yaşına uygun ortak ev işine katılabilir; anne çocuğun bakım/eğitim ihtiyaçlarını gözetir. Roller ve sorumluluklar yaş ve koşula göre değişir.

Puanlama ölçütleri

Ailedeki rol değişimini doğru sırayla açıklar.2 puan
Çocuk rolüne yaşa uygun sorumluluk örneği verir.2 puan
Yetişkin bakım sorumluluğuna uygun örnek verir.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Bugün anne ve büyükanne birlikte yazıldığı için eski rol tamamen kaybolmamıştır. Aynı zamanda dernekte gönüllü olması farklı gruplarda eşzamanlı roller bulunduğunu gösterir. Roller değişebilir, yenileri eklenebilir ve bir kişi birden çok rolü sürdürebilir.

Puanlama ölçütleri

Anne-büyükanne birlikteliğini karşı kanıt kullanır.2 puan
Aile ve dernek rollerinin eşzamanlılığını belirtir.1 puan
Değişim ve çoklu rolü kapsayan çıkarım yazar.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Zaman İçinde Değişen Gruplar ve Roller · 9 puan

Zaman İçinde Değişen Gruplar ve Roller bağlamında gerekçeli karşılaştırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Altıncı sınıfta okuyan Defne, satranç takımında yer almaktadır. Gelecekte sağlık alanında eğitim alıp hastanede çalışmayı, uygun eğitimleri tamamladıktan sonra bir yardım kuruluşunda gönüllü olmayı ister. Plan defterinde “Şimdi öğrenci olarak öğrenme hakkım ve derslerime hazırlanma sorumluluğum var. İleride roller değişince hak ve sorumluluklar da değişebilir.” yazar. Bu bir gelecek tasarımıdır; gerçekleşmiş yaşam öyküsü değildir.

Yanıtla Adım adım çöz

2.16 puan
Defne’nin gelecekte katılmayı düşündüğü iki grup ve bu gruplardaki rolünü yazınız. Bunların neden şimdiki rolüyle aynı olmadığını açıklayınız.
2.23 puan
Öğrenci ve gelecekteki sağlık çalışanı rolünü birer hak ve sorumlulukla karşılaştırınız. Görev değişse de sürebilecek ortak bir değeri belirtiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Hastane/sağlık ekibinde sağlık çalışanı veya doktor; yardım kuruluşunda eğitimli gönüllü olabilir. Şimdiki rol öğrenim gören öğrencidir; gelecekte mesleki yetki ve görevler eğitim ve koşullara bağlı değişir.

Puanlama ölçütleri

İlk grup-rol çiftini doğru kurar.2 puan
İkinci grup-rol çiftini doğru kurar.2 puan
Gelecek rolün eğitim/yetki ve koşulla değişimini açıklar.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Öğrenci uygun eğitim ortamından yararlanma hakkına ve hazırlanma/kurallara uyma sorumluluğuna sahiptir. Sağlık çalışanının güvenli çalışma hakkı, mesleki bilgi ve yetkisi içinde özenli hizmet sorumluluğu vardır. Dürüstlük ve başkasına saygı iki rolde de sürebilir.

Puanlama ölçütleri

Öğrenci için uygun hak-sorumluluk çifti verir.1 puan
Sağlık çalışanı için uygun hak-sorumluluk çifti verir.1 puan
Roller arası ortak değeri gerekçeli belirtir.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.