6. Sınıf Sosyal Bilgiler · 1. dönem 1. yazılı · SB.6.1.3

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı: Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri Soruları

Toplumsal sorunların nedenleri; özgün, uygulanabilir ve sürdürülebilir çözüm önerileri geliştirme ve müzakere etme.

Resmî öğrenme çıktısı

Birlikte yaşamak · Toplumsal Sorunlar ve Çözümler Önerileri

SB.6.1.3. Toplumsal hayatta karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm önerilerini müzakere edebilme

1. soru

Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri · 9 puan

Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri bağlamında gerekçeli karşılaştırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Mahalle parkında iki hafta sonu yapılan gözlem aşağıdadır. Sayılar öğretim için kurgulanmıştır.

Park gözlemi
Saat	Çöp kutularının durumu	Çevrede görülen durum
10.00	Çoğunda yer var.	Az sayıda ambalaj yerde.
15.00	Girişteki iki kutu dolu.	Kutuların yanında ve çimde atık var.
18.00	Yoğun kullanılan kutular hâlâ dolu.	Yeni atıklar önceki yığınlara eklenmiş.

Gözlemciler bazı kişilerin boş kutu varken de yere attığını not eder. “Yalnız yeni kutu almak her şeyi çözer.” önerisi tartışılır.

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
Sorunun biri hizmet düzeni, diğeri kullanıcı davranışıyla ilgili iki nedenini veriye dayanarak açıklayınız.
1.23 puan
İki nedeni birlikte ele alan uygulanabilir ve sürdürülebilir bir çözüm öneriniz; başarıyı nasıl izleyeceğinizi belirtiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Yoğun saatte kutuların dolup uzun süre boşaltılmaması hizmet/kapasite sorunudur. Boş kutu varken yere atma kullanıcı sorumluluğuyla ilgilidir. Bu nedenle yalnız kutu sayısı bütün nedeni açıklamaz.

Puanlama ölçütleri

Dolu kutu ve boşaltma zamanı verisini neden olarak kullanır.2 puan
Boş kutuya rağmen yere atmayı davranış nedeni olarak belirtir.2 puan
İki nedenin farklı olduğunu açıklar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Belediyeye yoğun noktalarda kapasite ve boşaltma saatini düzenleme önerisi iletilir; ziyaretçilere anlaşılır uyarı ve gönüllü bilgilendirme yapılır. Haftalık aynı saatlerde doluluk ve yerdeki atık gözlenerek plan gözden geçirilir. Çocuklar tehlikeli atık toplamakla görevlendirilmez.

Puanlama ölçütleri

Hizmet düzenine yönelik somut ve yetkiliye uygun çözüm önerir.1 puan
Davranış boyutunu kapsayan ikinci bileşen ekler.1 puan
Tekrarlanabilir izleme ve düzeltme yöntemi belirtir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri · 8 puan

Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri bağlamında gerekçeli karşılaştırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Okul çıkışında araçların yoğunlaştığı kavşak için iki öneri hazırlanır. A grubu, ilgili trafik biriminden çıkış saatinde yetkili personel desteği ister. B grubu, okul yönetiminin belediye ve trafik birimine birlikte başvurmasını; geçit, işaretleme ve hız azaltıcı düzenlemelerin uzmanlarca incelenmesini önerir. Velilerin görevi çocukları okulun güvenli bekleme alanında karşılamak ve plana uymaktır. Kurgusal planda velilere trafiği yönetme yetkisi verilmez.

Yanıtla Adım adım çöz

2.15 puan
A önerisinin bir güçlü yönünü ve sürdürülebilirlik açısından bir sınırlılığını yazınız.
2.23 puan
İki önerinin güçlü yanlarını birleştiren aşamalı bir plan yazınız. İlk aşamada ve uzun vadede kimin görevli olduğunu belirtiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Yetkili personelin yoğun anda güvenli geçiş düzenine destek olması güçlü yöndür. Her gün aynı personelin bulunması kaynak ve görev planına bağlıdır; kalıcı yol düzeni ihtiyacını tek başına çözmeyebilir.

Puanlama ölçütleri

Yetkili desteğinin güvenlik yararını açıklar.2 puan
Personel sürekliliği/kaynak sınırını belirtir.2 puan
Geçici destek ile kalıcı düzen ayrımını yapar.1 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

İlk aşamada okul, trafik birimine yoğun saat bilgisini iletip yetkili destek ve güvenli bekleme düzeni sağlar. Uzun vadede belediye/trafik uzmanları geçit ve hız düzenini değerlendirir; okul ve veliler duyurulan güvenli güzergâha uyar.

Puanlama ölçütleri

Acil/ilk aşamayı yetkili destekle kurar.1 puan
Kalıcı düzeni ilgili uzman/kuruma bağlar.1 puan
Okul-veli rolünü güvenli bekleme ve plana uyma sınırında tutar.1 puan

3. soru

Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri · 7 puan

Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri bağlamında gerekçeli karşılaştırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Okul kantininde ekmek artığını azaltmak için üç öneri gelir: A. Artıran her öğrenciye sınıf arkadaşları para cezası versin. B. Güvenli saklama ve değerlendirme bilgileri içeren, ailelerin isteğe bağlı kullanacağı bir bilgilendirme hazırlansın. C. Daha küçük porsiyon seçeneği sunulsun; bir hafta boyunca artan miktar kaydedilsin. Öğretmen, ceza verme yetkisinin öğrencilere ait olmadığını ve bozulmuş yiyeceğin yeniden kullanılmaması gerektiğini hatırlatır. Olay kurgusaldır.

Yanıtla Adım adım çöz

3.14 puan
A önerisini yetki ve uygulanabilirlik bakımından değerlendiriniz. Sorunu yalnız kişiyi cezalandırarak çözmenin hangi bilgiyi gözden kaçırabileceğini yazınız.
3.23 puan
B veyaC’yi seçip toplumsal faydasını ve bir geliştirme ekini yazınız. Başarının nasıl anlaşılacağını belirtiniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

Öğrencilerin birbirine para cezası verme yetkisi yoktur; adil ve güvenli uygulanamaz. Porsiyonun ihtiyaçtan büyük olması gibi sistem nedenleri gözden kaçabilir. Önce israfın nedenleri araştırılmalıdır.

Puanlama ölçütleri

Yetki sorununu açıklar.2 puan
Adil/uygulanabilir olmama sorununu belirtir.1 puan
Porsiyon gibi araştırılması gereken başka neden önerir.1 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

C küçük ihtiyaca uygun porsiyonla israfı azaltabilir; fiyat ve erişim seçenekleri kantin yönetimiyle düzenlenir. Aynı yöntemle önce/sonra artan miktar karşılaştırılır. B için güvenilir gıda bilgisi ve ailelerden geri bildirim uygundur; bozulmuş yiyecek kullanılmaz.

Puanlama ölçütleri

Seçilen önerinin fayda mekanizmasını açıklar.1 puan
Uygulanabilir ve güvenli geliştirme ekler.1 puan
Somut izleme/geri bildirim ölçütü belirtir.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 3 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.