6. Sınıf Sosyal Bilgiler · 1. dönem 1. yazılı · SB.6.2.1

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı: Ülkemizin, Kıtaların ve Okyanusların Konumu Soruları

Türkiye’nin, kıtaların ve okyanusların göreceli konumu, deniz komşuları, Mavi Vatan, paralel ve meridyenlerle mutlak konum.

Resmî öğrenme çıktısı

Evimiz dünya · Ülkemizin, Kıtaların ve Okyanusların Konum Özellikleri

SB.6.2.1. Ülkemizin, kıtaların ve okyanusların konum özelliklerini algılayabilme

1. soru

Ülkemizin, Kıtaların ve Okyanusların Konumu · 12 puan

Ülkemizin, Kıtaların ve Okyanusların Konumu bağlamında gerekçeli karşılaştırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir coğrafya panosunda Türkiye’nin kara komşuları Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan’ın Nahçıvan bölgesi, İran, Irak ve Suriye olarak verilir. Aşağıdaki liste yalnız seçilmiş kıyı ülkelerini gösterir; deniz yetki alanı sınırlarını göstermez.

Ortak deniz kıyısı örnekleri
Karadeniz	Akdeniz
Romanya, Ukrayna, Rusya, Bulgaristan, Gürcistan	Mısır, Libya, Lübnan, Suriye, Yunanistan

Bilgi notu: Türkiye’nin toprakları Asya ve Avrupa’da yer alır. Mavi Vatan kavramı, Türkiye’nin denizlerdeki hak, çıkar ve sorumluluklarını gözetme anlayışıyla ilişkilidir.

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
Listedeki ülkelerden Türkiye ile kara sınırı bulunmayanları denizlerine göre ayırınız. Aynı denize kıyıdaş olmanın mutlaka ortak kara sınırı anlamına gelmediğini açıklayınız.
1.26 puan
Türkiye’nin kıtalara göre konumunu ve deniz-okyanus ayrımını yazınız. Deniz hakları kadar deniz çevresini korumanın da önemini bir gerekçeyle açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Karadeniz: Romanya, Ukrayna, Rusya. Akdeniz: Mısır, Libya, Lübnan. Kıyıdaşlık ortak deniz havzasıyla ilişkidir; kara komşuluğu toprakların ortak sınır çizgisiyle buluşmasıdır.

Puanlama ölçütleri

Karadeniz grubunu doğru ayırır.2 puan
Akdeniz grubunu doğru ayırır.2 puan
Kıyıdaşlık ile kara sınırını doğru ayırır.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Türkiye Asya ve Avrupa’da yer alır. Okyanuslar kıtalar arasındaki çok geniş su kütleleridir; denizler genellikle bunlara bağlı, daha küçük ve karalarla daha fazla çevrili bölümlerdir. Deniz çevresini korumak canlılığı, balıkçılığı, ulaşımı ve gelecek kuşakların yararlanmasını destekler; hak ve sorumluluk birlikte düşünülür.

Puanlama ölçütleri

Asya-Avrupa konumunu belirtir.2 puan
Deniz-okyanus ayrımını genel nitelikleriyle açıklar.2 puan
Mavi Vatan/deniz haklarını çevre ve gelecek sorumluluğuyla ilişkilendirir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Ülkemizin, Kıtaların ve Okyanusların Konumu · 9 puan

Ülkemizin, Kıtaların ve Okyanusların Konumu bağlamında gerekçeli karşılaştırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Türkiye’nin uç noktaları yaklaşık 36°–42° kuzey paralelleri ve 26°–45° doğu meridyenleri arasındadır. Bu aralık aşağıdaki ağda taranmıştır. A ve B yalnız koordinat okumak için işaretlenmiştir; dikdörtgen içindeki her noktanın Türkiye toprağı olduğu söylenemez.

Türkiye uç koordinat aralığı ve A B noktalarını gösteren koordinat ağı — Ölçeksiz koordinat şeması. Taralı dikdörtgen Türkiye’nin gerçek sınırlarını göstermez.

Yanıtla Adım adım çöz

2.16 puan
A ve B’nin mutlak konumunu okuyunuz. Paraleller ile meridyenleri çizimdeki yön ve ölçtükleri konum bakımından ayırınız.
2.23 puan
B’nin Türkiye topraklarında olamayacağını verilen aralıkla açıklayınız. A’nın taralı alanda bulunması neden tek başına Türkiye’de olduğunu kanıtlamaz?

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

A 40° K, 35° D; B 44° K, 30° D’dir. Şemada paraleller yataydır ve Ekvator’a göre kuzey-güney açısal konumu; meridyenler düşeydir ve başlangıç meridyenine göre doğu-batı açısal konumu gösterir.

Puanlama ölçütleri

A’nın iki koordinatını doğru okur.2 puan
B’nin iki koordinatını doğru okur.2 puan
Paralel-enlem ve meridyen-boylam ayrımını doğru açıklar.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

B 44° K’dadır; Türkiye’nin 42° K kuzey sınırının dışındadır. A koordinat aralığı içindedir fakat tarama yalnız uç değerler dikdörtgenidir; gerçek ülke sınır haritası olmadan her iç nokta için kesin hüküm verilemez.

Puanlama ölçütleri

B’nin 44° K değerini sınırla karşılaştırır.1 puan
Aralık dışında oluşundan dışlama yapar.1 puan
A için dikdörtgen ile gerçek ülke sınırını ayırır.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.