5. Sınıf Sosyal Bilgiler · 1. dönem 1. yazılı · SB.5.2.1

5. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı: Yaşadığı İlin Göreceli Konumu Soruları

Bir ilin göreceli konumunu yeryüzü şekilleri, su kaynakları, tarihî mekânları ve komşu illeri üzerinden belirleme.

Resmî öğrenme çıktısı

Evimiz dünya · Yaşadığı İlin Göreceli Konumu

SB.5.2.1. Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini algılayabilme

1. soru

Yaşadığı İlin Göreceli Konumu · 9 puan

Yaşadığı İlin Göreceli Konumu bağlamında gerekçeli karşılaştırma · Orta

İncele Soru ve verilenler

Samsun’u tanıtan bir gezi panosu için aşağıdaki şema hazırlanmıştır. Bilgi notunda Kızılırmak ve Yeşilırmak’ın taşıdığı alüvyonlarla kıyıda Bafra ve Çarşamba deltalarının oluştuğu belirtilir. Samsun, Mustafa Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Anadolu’ya çıkışıyla da anılır; Bandırma Vapuru’nun benzeri müze gemi olarak ziyaret edilebilir.

Samsun ve çevresinin yönleri gösteren ölçeksiz şeması — Yön ilişkilerini anlatan yaklaşık, ölçeksiz şema; il sınırlarını veya gerçek uzaklıkları göstermez.

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
Şemayı kullanarak Samsun’un göreceli konumunu üç cümleyle anlatınız: bir cümlede deniz, birinde komşu il, birinde akarsu ilişkisi bulunsun.
1.23 puan
Müze geminin korunmasının gelecek kuşaklara katkısını açıklayınız. Geminin “benzerinin” sergilenmesi ile özgün tarihî gemi olması arasında neden ayrım yapılmalıdır?

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Samsun Karadeniz’in güney kıyısındadır. Ordu’ya göre batıda, Sinop’a göre doğu/güneydoğu yönündedir; Amasya/Tokat/Çorumla uygun yön ilişkileri de kabul edilir. Kızılırmak ve Yeşilırmak’ın Karadeniz’e ulaştığı delta alanlarıyla ilişkilidir.

Puanlama ölçütleri

Denize göre konumu doğru ifade eder.2 puan
Şemadaki komşu illerden biriyle doğru yön ilişkisi kurar.2 puan
Akarsuları Karadeniz/delta ilişkisiyle açıklar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Müze, Millî Mücadele’nin başlangıç sürecini ve tarihî yolculuğu öğrenmeye yardımcı olur. Benzer yapı tanıtım/temsil aracıdır; özgün nesne gibi sunulmamalıdır. Ayrım ziyaretçinin doğru tarih bilgisi edinmesini sağlar.

Puanlama ölçütleri

Miras korumayı tarih/ortak hafıza aktarımıyla bağlar.1 puan
Benzer yapı ile özgün nesneyi ayırır.1 puan
Doğru tanıtımın bilgi güvenilirliği açısından önemini açıklar.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.