7. Sınıf Din Kültürü · 1. dönem 1. yazılı · DKAB.7.2.1

7. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı: Hac ve Umre İbadeti Soruları

Haccın farz olma şartları, ihram, vakfe, tavaf, say gibi uygulamaları, kutsal mekânlar ve hac ile umrenin farkları.

Resmî öğrenme çıktısı

Hac, umre ve kurban · Hac ve Umre İbadeti

DKAB.7.2.1. Hac ve umre ibadetlerini çözümleyebilme

1. soru

Hac ve Umre İbadeti · 12 puan

Hac kavramları, mekânları ve yükümlülük şartları · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir hac hazırlık panosunda dört kart bulunur: A. İbadete niyet ederek belirli yasaklara uymaya başlanan özel durum. B. Arafat’ta belirli zamanda bulunma. C. Kâbe’nin etrafında usulüne uygun dönme. D. Safâ ile Merve arasında gidip gelme.

Bir görevli A kartını yalnız iki parçalı kıyafet diye açıklar. Bir başka görevli “Hac, ekonomik ve sağlık durumu ne olursa olsun herkese aynı şekilde farzdır.” der. Âl-i İmrân 97’nin içerik özetinde yolculuğa gücü yetme şartı vurgulanmaktadır.

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
A–D kartlarının kavramlarını yazınız. A kartıyla ilgili kıyafet açıklamasının neden eksik olduğunu belirtiniz.
1.26 puan
İkinci görevlinin sözünü ayet içeriğiyle düzeltiniz. Haccın farz oluşunda temel kişisel şartları ve gücün iki boyutunu yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

A ihram; B vakfe; C tavaf; D sa‘y. İhram yalnız kıyafet değildir; niyetle girilen ve belirli kuralları/yasakları bulunan ibadet hâlidir. Kadın ve erkek kıyafet uygulamaları da aynı değildir.

Puanlama ölçütleri

A-B’yi ihram ve vakfe olarak belirler.2 puan
C-D’yi tavaf ve sa‘y olarak belirler.2 puan
İhramı yalnız giysi değil kurallı ibadet hâli olarak açıklar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Hac, Müslüman, akıl sahibi ve ergenlik çağına ulaşmış, gerekli imkânlara sahip kişiye ömürde bir kez farzdır. Maddi imkân ve sağlık/yolculuk güvenliği gibi güç şartları gözetilir; herkesin koşulsuz aynı yükümlülükte olduğu söylenemez.

Puanlama ölçütleri

Müslümanlık-akıl-ergenlik şartlarını belirtir.2 puan
Maddi gücü şartla ilişkilendirir.2 puan
Sağlık/güvenli yolculuk imkânını ve ömürde bir kez oluşu belirtir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Hac ve Umre İbadeti · 9 puan

Hac-umre farkları ve ibadetin sosyal değerleri · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir seyahat bilgilendirmesinde iki ibadet programı karşılaştırılır. Hac programı belirli günlerde yapılır ve Arafat’ta vakfeyi içerir. Umre programında tavaf ve sa‘y vardır; Arafat vakfesi bulunmaz ve hac gibi belirli yıllık günlere bağlı değildir. Bilgi notunda Kâbe’nin Hz. İbrahim ve Hz. İsmail ile bağlantısı Bakara 127’nin içerik özetiyle hatırlatılır.

Kurgusal bir ziyaretçi şöyle anlatır: “Farklı ülkelerden insanlarla aynı ibadet için bir aradaydık. Dillerimiz farklıydı; sırada birbirimize yer açıyorduk.”

Yanıtla Adım adım çöz

2.16 puan
Hac ile umreyi zaman ve Arafat vakfesi açısından karşılaştırınız. “İkisinde de Kâbe ziyaret edildiği için bütün uygulamalar aynıdır.” yargısını değerlendiriniz.
2.23 puan
Kâbe bilgi notu ile ziyaretçi anlatısının vurguladığı iki farklı boyutu yazınız. Sırada yer açma davranışını hacda kazanılabilecek bir değerle ilişkilendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Hac belirli günlerde yapılır, Arafat vakfesi temel unsurudur. Umre hac gibi belirli yıllık günlere bağlı değildir ve Arafat vakfesi yoktur. Ortak mekân bazı ortak uygulamaları gösterse de tüm uygulamaların aynı olduğunu göstermez.

Puanlama ölçütleri

Zaman farkını doğru açıklar.2 puan
Vakfe farkını doğru açıklar.2 puan
Ortak mekândan tam aynılık sonucunu reddeder.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Bilgi notu ibadetin tarihî/peygamberler geleneğiyle bağını; anlatı farklı toplumların bir araya gelmesini vurgular. Yer açma saygı, kardeşlik, sabır ve eşitlik bilinciyle ilişkilendirilebilir.

Puanlama ölçütleri

İbrahim-İsmail bağlantısını tarihî/dinî geçmiş boyutuyla açıklar.1 puan
Farklı ülkeleri birlik/kardeşlikle ilişkilendirir.1 puan
Somut sıra davranışını uygun değerle gerekçelendirir.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.