11. Sınıf Matematik · 1. dönem 1. yazılı · MAT.11.1.2

11. Sınıf Matematik 1. Dönem 1. Yazılı: Korelasyon ve Nedensellik Soruları

Başkalarının iki nicel değişkenli veriye dayanan sonuçlarını tartışma: ilişkililik ile neden-sonuç farkı, ortak etken, küçük ve yanlı örneklem, veri aralığı dışına tahmin.

Resmî öğrenme çıktısı

İstatistiksel araştırma süreci · Başkaları Tarafından Oluşturulan İki Nicel Değişkenli Verileri İnceleme

MAT.11.1.2. Başkaları tarafından oluşturulan iki nicel değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme

1. soru

Korelasyon ve Nedensellik · 12 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir yaz araştırmasında dondurma satışı ile havuz kullanım sayısı birlikte artıyor. Sıcaklık ölçümleri rapora eklenmemiş.

Raporda, incelenen örneklem için korelasyon katsayısı r=0,76 olarak verilmiştir. Bu değer hesaplanmayacak, yorumda kullanılacaktır.

Yanıtla Adım adım çöz

1.14 puan
Verilen korelasyon katsayısına göre ilişkinin yönünü ve doğrusal ilişki gücünü yorumlayınız.
1.24 puan
İki değişkenden birinin diğerine neden olduğunu söylemek neden uygun değildir? İlişkiyi açıklayabilecek üçüncü değişken öneriniz.
1.34 puan
Haberde kullanılabilecek, araştırmanın gösterdiğinden fazlasını iddia etmeyen tek cümle yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Katsayı pozitif ve1’e yakın olduğundan pozitif yönlü güçlü bir doğrusal ilişki vardır. Bu, tek başına neden-sonuç ilişkisi kanıtı değildir.

Puanlama ölçütleri

İlişki yönünü doğru belirler.2 puan
Gücü katsayıya dayalı yorumlar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Hava sıcaklığı hem dondurma tüketimini hem havuz kullanımını artırabilir; dondurmanın havuz kullanımına neden olduğu gösterilmemiştir.

Puanlama ölçütleri

Korelasyon-nedensellik ayrımını açıklar.2 puan
Uygun üçüncü değişken ve etki yönlerini belirtir.2 puan

1.3 · Örnek cevap / çözüm

Örnek: İncelenen örneklemde iki değişken birlikte artmaktadır; bu gözlemsel bulgu tek başına neden-sonuç ilişkisi göstermez.

Puanlama ölçütleri

İlişki yönünü korur.2 puan
Örneklem ve nedensellik sınırını açıkça belirtir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Korelasyon ve Nedensellik · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir belediye raporunda mahallelerdeki ambulans sayısı ile acil çağrı sayısı arasında pozitif ilişki bulunuyor. Raporda mahalle nüfusları ve yaş yapıları yer almıyor.

Raporda, incelenen örneklem için korelasyon katsayısı r=0,82 olarak verilmiştir. Bu değer hesaplanmayacak, yorumda kullanılacaktır.

Yanıtla Adım adım çöz

2.14 puan
Verilen korelasyon katsayısına göre ilişkinin yönünü ve doğrusal ilişki gücünü yorumlayınız.
2.24 puan
İki değişkenden birinin diğerine neden olduğunu söylemek neden uygun değildir? İlişkiyi açıklayabilecek üçüncü değişken öneriniz.
2.32 puan
Haberde kullanılabilecek, araştırmanın gösterdiğinden fazlasını iddia etmeyen tek cümle yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Katsayı pozitif ve1’e yakın olduğundan pozitif yönlü güçlü bir doğrusal ilişki vardır. Bu, tek başına neden-sonuç ilişkisi kanıtı değildir.

Puanlama ölçütleri

İlişki yönünü doğru belirler.2 puan
Gücü katsayıya dayalı yorumlar.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Nüfus veya yaş yapısı hem çağrı ihtiyacını hem ambulans sayısını etkileyebilir. İhtiyaç ambulans dağılımını belirlemiş olabilir; ters yön de mümkündür.

Puanlama ölçütleri

Korelasyon-nedensellik ayrımını açıklar.2 puan
Uygun üçüncü değişken ve etki yönlerini belirtir.2 puan

2.3 · Örnek cevap / çözüm

Örnek: İncelenen örneklemde iki değişken birlikte artmaktadır; bu gözlemsel bulgu tek başına neden-sonuç ilişkisi göstermez.

Puanlama ölçütleri

İlişki yönünü korur.1 puan
Örneklem ve nedensellik sınırını açıkça belirtir.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.