7. Sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · FB.7.1.1

7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı: Uzay Araştırmaları İçin Geliştirilen Teknolojiler Soruları

Uzay sondası, mekik, istasyon, roket, yapay uydular ve teleskopların benzerlikleri, farklılıkları; Türkiye’nin uydu ve gözlemevleri.

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: uzay çağı · Türkiye ve Uzay Araştırmaları

FB.7.1.1. Uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojileri karşılaştırabilme

1. soru

Uzay Araştırmaları İçin Geliştirilen Teknolojiler · 9 puan

Veriye dayalı gerekçelendirme · Kolay

İncele Soru ve verilenler

Bir uzay sergisinde dört görev kartı araç fotoğraflarıyla eşleştirilecektir. Fotoğraflar karıştığı için görev metinleri kullanılacaktır. D kartındaki aracın Dünya çevresinde dolandığı özellikle belirtilmiştir.

Kart	Görev kaydı
A	İnsan taşımadan uzak bir gezegenin çevresinde ölçüm yapmak
B	Dünya yörüngesinde içindeki mürettebata aylar boyunca yaşam ve deney ortamı sağlamak
C	Araç ve yükleri yerden kaldırıp uzaya ulaştırmak
D	Dünya çevresinde dolanırken bulut görüntülerini yeryüzüne göndermek

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
A–D kartlarını uzay sondası, uzay istasyonu, roket ve yapay uydu kavramlarıyla eşleştiriniz. A ile B arasındaki insan bulunması ve görev yeri farklarını yazınız.
1.23 puan
Bir öğrenci “D zaten uzayda olduğuna göre C ile aynı araç türüdür.” diyor. Araçların yaptığı işe dayanarak bu iddiayı değerlendiriniz. D’nin bir günlük yaşam yararını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

A uzay sondası, B uzay istasyonu, C roket, D yapay uydudur. A insansız ve uzak gezegen çevresindedir; B mürettebatlı bir yaşam/deney ortamıdır. Burada uzay istasyonu Dünya yörüngesindeki istasyon olarak değerlendirilir.

Puanlama ölçütleri

A ve C eşleştirmelerini doğru yapar.2 puan
B ve D eşleştirmelerini doğru yapar.2 puan
A–B arasındaki insan bulunması farkını açıklar.1 puan
A’nın uzak gezegen görevi ile istasyonun Dünya yörüngesindeki görevini ayırır.1 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Roket C yükü uzaya taşır; uydu D yörüngede gözlem yapıp veri gönderir. Bulut görüntüleri hava tahminine, dolayısıyla çiftçilerin veya ulaşımın planlanmasına yardımcı olabilir.

Puanlama ölçütleri

Taşıma ve yörüngede veri üretme görevlerini ayırır.1 puan
Bulut verisini hava tahminiyle ilişkilendirir.1 puan
Hava tahmininden yararlanan somut bir planlama örneği verir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Uzay Araştırmaları İçin Geliştirilen Teknolojiler · 8 puan

Veriye dayalı gerekçelendirme · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir gözlemevi kurulumu için üç yer ve iki gözlem aracı değerlendirilmiştir. Amaç, sönük gök cisimlerinin görüntülerini olabildiğince açık elde etmektir. Aynı teleskobun farklı yerlerde kullanılacağı varsayılıyor.

Yer	Gece aydınlatması	Bulut/sis durumu	Yerleşmeye göre konum
K	Yoğun sokak ışığı	Sık sis	Kent merkezi
L	Çok az yapay ışık	Genellikle açık	Yüksek, yerleşmeden uzak
M	Stadyum ışığı	Genellikle açık	Kent kenarı

Tablonun tamamını görmek için yatay kaydırabilirsiniz.

Araç	Çalışma yeri	Temel görev
X	Dünya yörüngesi	Uzak yıldız ve galaksileri gözlemek
Y	Dünya yörüngesi	Televizyon/iletişim sinyali aktarmak

Yanıtla Adım adım çöz

2.15 puan
Yer tabanlı gözlemevi için hangi yeri seçersiniz? İki farklı veriye dayanarak gerekçelendiriniz. Yalnız “yüksektir” demek yerine bu özelliğin gözlem koşullarıyla ilişkisini açıklayınız.
2.23 puan
X ve Y araçlarının tür/görev farkını yazınız. X’in yer tabanlı teleskoba göre bir gözlem üstünlüğünü ve “X iletişim uydusudur çünkü Dünya çevresinde dolanır.” savındaki yanlışı açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

L seçilir. Yapay ışık azlığı sönük cisimlerin seçilmesini kolaylaştırır. Bulut/sis azlığı ışığın engellenmesini azaltır; yüksek ve yerleşmeden uzak konum daha uygun atmosfer ve ışık koşullarına yardımcı olabilir.

Puanlama ölçütleri

L seçimini yapar.2 puan
Az yapay ışığın sönük cisimleri görmeye katkısını açıklar.2 puan
Açık gökyüzünün bulut/sis engelini azaltmasını açıklar.1 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

X uzay teleskobu, Y haberleşme uydusudur. X atmosferin bozucu/engelleyici etkilerinin dışından gözlem yapabilir. Yörüngede dolanmak görev türünü belirlemez; X gök cisimlerinden veri, Y iletişim aktarımı sağlar.

Puanlama ölçütleri

X ve Y’yi görevlerine uygun adlandırır.1 puan
Atmosfer dışında gözlemin bir üstünlüğünü açıklar.1 puan
Aynı yörünge ortamının aynı görev anlamına gelmediğini belirtir.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.