7. Sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · FB.7.2.2

7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı: Kinetik ve Potansiyel Enerji Soruları

Hareketten kaynaklanan kinetik enerji, konumdan kaynaklanan çekim ve esneklik potansiyel enerjisi; benzerlik ve farklılıklar.

Resmî öğrenme çıktısı

2. ünite: kuvvet ve enerjiyi keşfedelim · Kuvvet, İş ve Enerji İlişkisi

FB.7.2.2. Enerji çeşitlerinden kinetik ve potansiyel enerjiyi karşılaştırabilme

1. soru

Kinetik ve Potansiyel Enerji · 8 puan

Veriye dayalı gerekçelendirme · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir oyuncak fırlatıcıda yay elle sıkıştırılır. Oyuncak araba yaydan ayrıldıktan sonra rampaya tırmanır. Aşağıdaki üç anda sistem gözlenmiştir. Zemine göre yükseklik ve arabanın hareketi esas alınacaktır; enerji kayıpları bu soruda ihmal edilir.

Yanıtla Adım adım çöz

1.15 puan
I’de sıkışık yayda, II’de arabada hangi enerji türleri bulunur? III’te arabanın aynı anda taşıdığı iki enerji türünü gerekçeleriyle yazınız.
1.23 puan
Araba rampada yükselirken süratinin azalmasını enerji dönüşümüyle açıklayınız. Daha az sıkıştırılmış aynı yayla başlatılırsa, kayıplar yine yokken ulaşabileceği en büyük yükseklik nasıl değişir?

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

I’de yay esneklik potansiyel enerjisi taşır. II’de hareket eden araba kinetik enerji taşır. III’te araba hem hareket ettiği için kinetik hem yerden yüksek olduğu için çekim potansiyel enerjisi taşır.

Puanlama ölçütleri

I için esneklik potansiyel enerjisini belirtir.2 puan
II için hareketten dolayı kinetik enerji belirtir.1 puan
III’te kinetik enerjiyi hareketle ilişkilendirir.1 puan
III’te çekim potansiyel enerjisini yükseklikle ilişkilendirir.1 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Yükselirken kinetik enerjinin bir bölümü çekim potansiyel enerjisine dönüşür, sürat azalır. Daha az sıkıştırılan yayda başlangıç esneklik potansiyel enerjisi daha azdır; aynı araba daha düşük en büyük yüksekliğe ulaşır.

Puanlama ölçütleri

Kinetikten çekim potansiyel enerjiye dönüşümü belirtir.1 puan
Sürat azalmasını kinetik enerji azalmasıyla ilişkilendirir.1 puan
Az sıkışma → az başlangıç enerjisi → az yükseklik bağlantısını kurar.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Kinetik ve Potansiyel Enerji · 7 puan

Veriye dayalı gerekçelendirme · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir okulun deney alanında, aynı tür oyun arabaları ve raflar kullanılıyor. Düzenin ölçüm kaydı aşağıdadır. Çekim potansiyel enerjisi için zemin sıfır düzeyi kabul ediliyor. Sürat karşılaştırması yapılırken arabalardaki ek yükler de kütleye dâhildir.

Araç	Toplam kütle	Zeminden yükseklik	Hareket
K	200 g	40 cm	Duruyor
L	400 g	40 cm	Duruyor
M	400 g	80 cm	Duruyor
N	400 g	0	1 m/s ile gidiyor
P	400 g	0	2 m/s ile gidiyor

Tablonun tamamını görmek için yatay kaydırabilirsiniz.

Yanıtla Adım adım çöz

2.14 puan
K, L ve M’nin çekim potansiyel enerjilerini küçükten büyüğe sıralayınız. K–L ve L–M karşılaştırmalarında sonucu belirleyen nicelikleri ayrı ayrı açıklayınız.
2.23 puan
N ve P’nin kinetik enerjilerini karşılaştırınız. M aracı raftan hareket ederek aşağı inerken, hâlâ zemine ulaşmadığı bir anda hangi iki enerji türünü birlikte taşır? Gerekçelendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

K < L < M. K–L’de yükseklik aynı, L’nin kütlesi daha büyüktür. L–M’de kütle aynı, M daha yüksektedir.

Puanlama ölçütleri

K < L < M sırasını kurar.2 puan
K–L farkını kütleye bağlar.1 puan
L–M farkını yüksekliğe bağlar.1 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

P’nin sürati daha büyük olduğu için kinetik enerjisi N’den büyüktür. M hareket ederken kinetik, zeminin üstünde bulunduğu için çekim potansiyel enerjisi taşır.

Puanlama ölçütleri

Eşit kütlelerde P’nin kinetik enerjisinin daha büyük olduğunu söyler.1 puan
Kinetik enerji farkını sürate bağlar.1 puan
İnen M’de hareket ve yükseklik nedeniyle iki enerji türünü açıklar.1 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.