5. Sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · FB.5.2.1

5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı: Kuvvet ve Dinamometre Soruları

Kuvvetin nitelikleri, dinamometreyle kuvvet ölçme, uygun yay kalınlığı ve Newton (N) birimi.

Resmî öğrenme çıktısı

2. ünite: kuvveti tanıyalım · Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi

FB.5.2.1. Kuvveti büyüklüğü ile operasyonel tanımlayabilme

1. soru

Kuvvet ve Dinamometre · 6 puan

Veriye dayalı gerekçelendirme · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir laboratuvarda yaylı iki dinamometre kullanılacaktır. Ölçeklerde eşit aralıklı bölmeler bulunur. X’te 0–5 N arası 10 eşit bölme, Y’de 0–20 N arası 10 eşit bölmedir. Bir cisim X’e asıldığında gösterge sıfırdan itibaren 6. bölmede durmaktadır. Bir çantanın ağırlığının ise yaklaşık 14 N olduğu biliniyor.

Yanıtla Adım adım çöz

1.13 puan
X dinamometresinde bir bölme kaç newtondur? Gösterilen cismin ağırlığını bulunuz. Y ile aynı cisim ölçülürse ölçümün neden daha kaba olacağını açıklayınız.
1.23 puan
14 N’luk çantayı hangi dinamometreyle ölçersiniz? Diğerini kullanmanın sakıncasını ve ölçülen fiziksel büyüklüğün adını yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

X’te bölme 5÷10=0,5 N; altıncı bölme 6×0,5=3 N. Y’de bölme 20÷10=2 N olduğundan daha büyük kuvvet aralıklarını ayırır; küçük değişimleri X kadar hassas göstermez.

Puanlama ölçütleri

X’in bir bölmesini 0,5 N bulur.1 puan
Cismin ağırlığını 3 N bulur.1 puan
Y’nin 2 N’lik daha büyük bölmesini düşük hassasiyetle ilişkilendirir.1 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Y seçilir; 14 N, Y’nin 20 N sınırı içindedir. X’in 5 N sınırı aşılır, yay kalıcı biçimde bozulabilir. Dinamometre kuvvet ölçer; burada ağırlık kuvveti ölçülmektedir.

Puanlama ölçütleri

14 N için Y’yi aralığıyla gerekçelendirir.1 puan
X’in sınırının aşılması ve yayın zarar görmesi riskini belirtir.1 puan
Ölçülen büyüklüğü kuvvet/ağırlık kuvveti olarak adlandırır.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.