2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol
OYSS Akademi — Bir Nova Zeka markasıdır
Giriş yap

10. Sınıf Felsefe · 1. dönem 1. yazılı · FEL.10.2.2

10. Sınıf Felsefe 1. Dönem 1. Yazılı: Mantığın Temel Kavramları ve Argümantasyon Soruları

Akıl ilkeleri, önerme, akıl yürütme türleri, argümanın öncül ve sonucu, tutarlılık ve safsatalar.

Resmî öğrenme çıktısı

2. ünite: felsefe, mantık ve argümantasyon · Mantık ve Argümantasyonun Temel Kavramları Argümantasyonun Yapısı

FEL.10.2.2. Mantığın temel kavramlarını ve argümantasyon sürecini yorumlayabilme

1. soru

Mantığın Temel Kavramları ve Argümantasyon · 12 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir öğrencinin akıl yürütmesi: Okulun bazı başarılı öğrencileri satranç oynuyor. Deniz satranç oynuyor. O hâlde Deniz kesinlikle başarılıdır.

Kulüp toplantısında bu sonuca itiraz eden Eylül, satranç oynayıp farklı başarı düzeylerinde olan öğrenciler bulunabileceğini söyler. Savı ileri süren öğrenci, Deniz’in başarı verilerine bakmak yerine “Sen satranç takımına seçilemedin, o yüzden görüşün değerli değil,” diye karşılık verir. Tartışmanın sonunda öğretmen, savın içeriği ile savı söyleyen kişiye yönelik değerlendirmeyi ayırmalarını ister.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 1.18 puan
    Öncülleri ve sonucu ayırınız. Sonucun öncüllerden zorunlu olarak çıkıp çıkmadığını gerekçelendiriniz.
  2. 1.24 puan
    Eylül’e verilen karşılıktaki düşünme hatasını açıklayınız. Tartışmanın yeniden argümanın gerekçelerine dönmesi için sorulabilecek bir soru yazınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Geçersiz; bazı başarılıların satranç oynaması bütün satranç oynayanların başarılı olmasını gerektirmez. İlk iki cümle öncül, son cümle sonuçtur.

Puanlama ölçütleri

  • Öncül ve sonucu ayırır.3 puan
  • Geçerliliği doğru değerlendirir.3 puan
  • Gerekçeyi mantıksal ilişkiyle açıklar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Kişiye yönelik safsata vardır; takıma seçilmemek iddianın doğru veya yanlışlığını belirlemez. Örnek soru: Bazı başarılı öğrencilerin satranç oynaması, bütün satranç oynayanların başarılı olduğunu göstermeye yeter mi?

Puanlama ölçütleri

  • Kişiyi hedef alan hatayı belirler.2 puan
  • İlgili öncül-sonuç ilişkisine dönen soru kurar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Mantığın Temel Kavramları ve Argümantasyon · 14 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir öğrencinin akıl yürütmesi: Bütün geri dönüştürülebilen malzemeler uygun koşullarda yeniden işlenebilir. Bu kutu geri dönüştürülebilir malzemedendir. O hâlde bu kutu uygun koşullarda yeniden işlenebilir.

Kulüpte Ayla, bir hafta boyunca gördüğü kâğıt ve cam atıkların ayrı toplandığını belirterek okulda ayrıştırmanın yaygınlaştığı sonucuna ulaşır. Berk, öğrenci sayısı ve kantin düzeni benzer olan komşu okulda da aynı uygulamanın yaygın olduğunu tahmin eder. Cem ise “Siz çevre kulübünde olduğunuz için söyledikleriniz zaten önemsiz,” diyerek tartışmayı bitirmek ister.

Yanıtla Adım adım çöz

  1. 2.19 puan
    Öncülleri ve sonucu ayırınız. Sonucun öncüllerden zorunlu olarak çıkıp çıkmadığını gerekçelendiriniz.
  2. 2.25 puan
    Ayla, Berk ve Cem’in sözlerini sırasıyla tümevarım, analoji ve safsata kavramlarıyla ilişkilendiriniz. Her eşleştirmenizi metindeki akıl yürütmeyle gerekçelendiriniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Geçerli tümdengelim; genel öncül ve özel durum sonucu destekler. İlk iki cümle öncül, son cümle sonuçtur.

Puanlama ölçütleri

  • Öncül ve sonucu ayırır.3 puan
  • Geçerliliği doğru değerlendirir.3 puan
  • Gerekçeyi mantıksal ilişkiyle açıklar.3 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Ayla sınırlı gözlemlerden genel sonuca geçer: tümevarım. Berk benzer okul özelliklerinden gözlenmeyen bir özellik için çıkarım yapar: analoji. Cem gerekçe yerine kişilerin grup üyeliğini hedef alır: kişiye yönelik safsata.

Puanlama ölçütleri

  • Üç kavramı doğru eşleştirir.3 puan
  • Her eşleştirmeyi düşüncenin yapısıyla gerekçelendirir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.