9. Sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · COĞ.9.1.3

9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: Coğrafya Biliminin Gelişimi Soruları

Eratosthenes’ten Piri Reis’e ve modern coğrafyaya bilim insanlarının katkıları; güvenilir kaynaklardan bilgi toplama.

Resmî öğrenme çıktısı

Coğrafyanın doğası · Coğrafya Biliminin Gelişimi

COĞ.9.1.3. Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme

1. soru

Coğrafya Biliminin Gelişimi · 12 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir coğrafya sergisinde eski bir seyyahın şehir ve yol betimlemeleriyle günümüzün uydu görüntüsü yan yana sunuluyor. Öğrenci “Uydu görüntüsü varsa eski metin işe yaramaz.” diyor.

Öğrenci sergi için bir gelişim çizelgesi de hazırlamıştır. Ancak Eratosthenes ve Strabon’u Orta Çağ’a, Piri Reis ve coğrafi keşifleri Yakın Çağ’a yerleştirmiştir. Bu bilgileri yazarı belirtilmeyen bir forumdan aldığı hâlde ders kitabı ve kaynakçası bulunan bir bilim tarihi çalışmasıyla karşılaştırmamıştır. İncelemede özellikle Eski Çağ başlığındaki kayıtları kontrol edecektir.

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
Eski ve yeni kaynakların sağlayabileceği bilgileri karşılaştırınız. Eski kaynak hangi koşullarda güncel araştırmaya katkı sunar?
1.26 puan
Çizelgedeki iki dönem hatasını düzeltiniz. Bilgiyi doğrularken yalnız internet sayfasının görünüşüne güvenmek yerine hangi kaynak özelliklerini kontrol etmelisiniz?

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Eski kaynak geçmişteki yerleşme/çevre durumunu, yeni kaynak güncel dağılışı gösterebilir. Tarih, amaç, konum doğruluğu ve yöntem eleştirilip eşleştirildiğinde değişim araştırılabilir.

Puanlama ölçütleri

İki kaynağın zaman ve bilgi farkını açıklar.3 puan
En az iki kaynak eleştirisi ölçütü belirtir.3 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Eratosthenes ve Strabon Eski Çağ; Piri Reis ve coğrafi keşifler Yeni Çağ kapsamında değerlendirilir. Yazar/kurum, kaynakça, tarih ve başka güvenilir kaynaklarla tutarlılık kontrol edilmelidir.

Puanlama ölçütleri

İki dönem hatasını doğru düzeltir.3 puan
Kaynak güvenilirliğini somut ölçütlerle değerlendirir.3 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Coğrafya Biliminin Gelişimi · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir araştırmacı yüz yıl önce çizilmiş kıyı haritası ile bugünün sayısal haritasını karşılaştırıyor. Eski haritanın ölçeği ve çizim yöntemi bugünkünden farklı.

Öğrenci sergi için bir gelişim çizelgesi de hazırlamıştır. Ancak Eratosthenes ve Strabon’u Orta Çağ’a, Piri Reis ve coğrafi keşifleri Yakın Çağ’a yerleştirmiştir. Bu bilgileri yazarı belirtilmeyen bir forumdan aldığı hâlde ders kitabı ve kaynakçası bulunan bir bilim tarihi çalışmasıyla karşılaştırmamıştır. İncelemede özellikle Yeni Çağ başlığındaki kayıtları kontrol edecektir.

Yanıtla Adım adım çöz

2.16 puan
Eski ve yeni kaynakların sağlayabileceği bilgileri karşılaştırınız. Eski kaynak hangi koşullarda güncel araştırmaya katkı sunar?
2.24 puan
Çizelgedeki iki dönem hatasını düzeltiniz. Bilgiyi doğrularken yalnız internet sayfasının görünüşüne güvenmek yerine hangi kaynak özelliklerini kontrol etmelisiniz?

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Puanlama ölçütleri

İki kaynağın zaman ve bilgi farkını açıklar.3 puan
En az iki kaynak eleştirisi ölçütü belirtir.3 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Puanlama ölçütleri

İki dönem hatasını doğru düzeltir.2 puan
Kaynak güvenilirliğini somut ölçütlerle değerlendirir.2 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru Senaryo 3: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.