11. Sınıf Biyoloji · 1. dönem 1. yazılı · BİY.11.1.5

11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı: Duyu Reseptörleri ve Duyu Organları Soruları

Kemo-, mekano-, foto- ve termoreseptörler; fiziksel ve kimyasal uyaranlara göre sınıflandırma; göz ve deri.

Resmî öğrenme çıktısı

Tepki · Uyartıların Alınması (Reseptörler, Uyaran Çeşitleri), Nöronların Yapısı, Nöronlarda Sinyal İletimi ve Sinaps, Duyu Organları

BİY.11.1.5. Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme

1. soru

Duyu Reseptörleri ve Duyu Organları · 12 puan

Veriye dayalı gerekçelendirme · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir duyu laboratuvarında dört güvenli uygulama yapılır. A’da çözelti dil yüzeyine değdirilir. B’de ses titreşimleri kulağa ulaşır. C’de ışık şiddeti azaltılmış bir görüntü gözlenir. D’de deriye hafif basınç uygulanır. Uyarıların sinirsel bilgiye dönüştürülmesi, aşağıdaki ortak şemayla gösterilmiştir. Şemadaki I boşluğu her uygulamada farklı bir yapı içerir.

Uyaranın sinirsel bilgiye dönüştürülmesi

Yanıtla Adım adım çöz

1.18 puan
A–D için I’e gelecek reseptör türünü ve bulunduğu organı yazınız. A’yı diğerlerinden uyaranın fiziksel/kimyasal niteliğiyle ayırınız.
1.24 puan
Loş ışıkta renkleri ayırt etmek zorlaşırken şekiller seçilebilmektedir. Çubuk ve koni hücrelerini bu gözlemle ilişkilendiriniz. Bütün bu reseptörlerin şemadaki ortak görevini açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

A kemoreseptör–dil; B mekanoreseptör–kulak; C fotoreseptör–göz/retina; D mekanoreseptör–deri. A çözünmüş kimyasal maddelere, diğerleri titreşim/ışık/basınç gibi fiziksel uyaranlara yanıt verir.

Puanlama ölçütleri

A’yı kemoreseptör ve dille eşleştirir.2 puan
B ve D’yi mekanoreseptör ve doğru organlarla eşleştirir.2 puan
C’yi fotoreseptör ve göz/retinayla eşleştirir.2 puan
Kimyasal ve fiziksel uyaran ayrımını yapar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Çubuklar düşük ışıkta görmeye daha duyarlıdır; renk ayrımı yapmaz. Koniler yeterli ışıkta renkli ve ayrıntılı görmede etkilidir. Reseptörler uygun uyaranı algılayıp sinir sisteminin işleyeceği sinyale dönüştürür.

Puanlama ölçütleri

Çubukları loş ışık ve renksiz görmeyle ilişkilendirir.2 puan
Konileri renk görme ve yeterli ışıkla ilişkilendirir.1 puan
Ortak görevi uyaranın sinirsel sinyale dönüştürülmesi olarak açıklar.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.