11. Sınıf Biyoloji · 1. dönem 1. yazılı · BİY.11.1.2

11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı: Bitkisel Hormonlar Soruları

Oksin, sitokinin, giberellin, etilen ve absisik asidin etkileri; deneylerden çıkarım ve tarımdaki kullanımları.

Resmî öğrenme çıktısı

Tepki · Bitkisel Hormonlar Bitkilerde Tepki Mekanizmaları (Tropizma, Nasti)

BİY.11.1.2. Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme

1. soru

Bitkisel Hormonlar · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir öğrenci aynı olgunluktaki olgunlaşmamış armut örneklerini eşit sıcaklıkta üç gruba ayırıyor. Her grup beş meyve içeriyor. Deney beş gün boyunca her gün aynı saatte gözleniyor.

İnceleme verileri
Grup	Koşul	Olgunlaşan meyve sayısı
K	Hava geçiren kâğıt torba, yalnız meyve	1
L	Aynı torbada olgun elma ile	4
M	Açık rafta olgun elma yanında	2

Yanıtla Adım adım çöz

1.16 puan
L’deki değişimi etilenle açıklayınız. K grubunun bu araştırmadaki işlevini ve açık/kapalı ortam farkının olası etkisini belirtiniz.
1.24 puan
Gözlenen etkinin meyvelerin hasat sonrası hazırlanmasında sağlayabileceği bir avantajı ve kontrolsüz uygulamanın yol açabileceği bir olumsuzluğu açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Olgun meyvelerin salgıladığı gaz hâlindeki etilen olgunlaşmayı hızlandırabilir. K, ek olgun meyve bulunmayan karşılaştırma grubudur. Açık rafta gaz dağılabildiğinden etilen etkisi azalabilir; etilen düzeyi ölçülmediği için bu mekanizma olası açıklamadır.

Puanlama ölçütleri

Etilenin rolünü açıklar.2 puan
Kontrol grubunun işlevini belirtir.2 puan
Gazın dağılması ve çıkarım sınırını açıklar.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Uygun koşullarda etilen etkisinden yararlanmak olgunlaşma zamanının planlanmasına yardımcı olabilir. Uygun olmayan süre veya koşullar aşırı olgunlaşma ve dayanıklılığın azalmasına yol açabilir. Etki, verilen meyve ve koşullara bağlı değerlendirilir.

Puanlama ölçütleri

Olgunlaşmanın yönetilmesine ilişkin uygun avantaj açıklar.2 puan
Kontrolsüz uygulamaya ilişkin bilimsel olarak tutarlı olumsuzluk açıklar.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Bitkisel Hormonlar · 12 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir öğrenci aynı olgunluktaki sert şeftali örneklerini eşit sıcaklıkta üç gruba ayırıyor. Her grup beş meyve içeriyor. Deney beş gün boyunca her gün aynı saatte gözleniyor.

İnceleme verileri
Grup	Koşul	Olgunlaşan meyve sayısı
K	Hava geçiren kâğıt torba, yalnız meyve	1
L	Aynı torbada olgun armut ile	4
M	Açık rafta olgun armut yanında	2

Yanıtla Adım adım çöz

2.18 puan
L’deki değişimi etilenle açıklayınız. K grubunun bu araştırmadaki işlevini ve açık/kapalı ortam farkının olası etkisini belirtiniz.
2.24 puan
Gözlenen etkinin meyvelerin hasat sonrası hazırlanmasında sağlayabileceği bir avantajı ve kontrolsüz uygulamanın yol açabileceği bir olumsuzluğu açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Puanlama ölçütleri

Etilenin rolünü açıklar.3 puan
Kontrol grubunun işlevini belirtir.3 puan
Gazın dağılması ve çıkarım sınırını açıklar.2 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Puanlama ölçütleri

Olgunlaşmanın yönetilmesine ilişkin uygun avantaj açıklar.2 puan
Kontrolsüz uygulamaya ilişkin bilimsel olarak tutarlı olumsuzluk açıklar.2 puan

3. soru

Bitkisel Hormonlar · 15 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir öğrenci aynı türden, benzer büyüklükte ve olgunlaşmamış domatesleri üç gruba ayırmıştır. K grubu hava geçiren kâğıt torbada tek başına; L grubu aynı tür torbada olgun muzla birlikte; M grubu ise açık rafta olgun muzun yanında bekletilmiştir. Sıcaklık ve gözlem süresi eşittir. Başlangıç ve beşinci gün görünümleri şekilde verilmiştir. Görsel gözlenen renk farklılıklarını temsil etmektedir; meyvelerin tadı veya sertliği ölçülmemiştir.

K, L ve M domates gruplarının başlangıç ve beşinci gün renkleri: başlangıçta hepsi yeşil; sonunda K ağırlıklı yeşil, L kırmızı, M turuncu ve kısmen yeşil. — Gözlenen renk değişimlerinin temsili çizimi; meyvelerin tadı ve sertliği ölçülmemiştir.

Yanıtla Adım adım çöz

3.18 puan
Şekilde K, L ve M gruplarında gözlenen renk değişimlerini karşılaştırınız. L ve K arasındaki farkı etilenin etkisiyle, L ve M arasındaki farkı ise ortam koşullarıyla ilişkilendirerek açıklayınız.
3.27 puan
Gözlenen etkinin meyvelerin hasat sonrası hazırlanmasında sağlayabileceği bir avantajı ve kontrolsüz uygulamanın yol açabileceği bir olumsuzluğu açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

Başlangıçta üç grupta da yeşil domatesler vardır. Son durumda L’de kırmızılaşma en belirgin, M’de ara düzeyde, K’de daha azdır. Olgun muzun yaydığı etilen L’de olgunlaşmayı hızlandırabilir; açık rafta gazın daha çok dağılması M’deki etkinin daha sınırlı olmasıyla uyumludur. Renk bulgusu tek başına tat veya sertlik ölçümü sayılmaz.

Puanlama ölçütleri

Üç grubun değişimini görsel kanıtla karşılaştırır.4 puan
Etileni ve ortamda dağılmasını farklılıklarla ilişkilendirir.4 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

Puanlama ölçütleri

Olgunlaşmanın yönetilmesine ilişkin uygun avantaj açıklar.4 puan
Kontrolsüz uygulamaya ilişkin bilimsel olarak tutarlı olumsuzluk açıklar.3 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.