2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol

9. Sınıf Tarih · 1. dönem 1. yazılı · TAR.9.1.3

9. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı: Tarihsel Bilginin Üretim Süreci Soruları

Konu belirlemeden kanıta dayalı ürüne araştırma aşamaları, birinci ve ikinci elden kaynaklar, yardımcı bilimler ve dürüstlük.

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: geçmişin inşa sürecinde tarih · Tarihsel Bilginin Üretim Süreci

TAR.9.1.3. Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme

1. soru

Tarihsel Bilginin Üretim Süreci · 16 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir tarih araştırması bir pazar yerinin taşınması konusunu inceliyor. A kaydı olay sırasında tutulmuş belediye tutanağı, B kaydı kırk yıl sonra yazılmış anı, C kaydı ise tarih ve yazarı belirtilmeyen bir internet metnidir. A kararın kabul edildiğini, B uygulamanın geciktiğini söylüyor. Bu belge özeti soru için kurgulanmıştır.

Araştırmacı önce kararın alınması ile uygulamanın başlaması arasındaki farkı açıklamayı amaçladığını yazar. Belgeleri tarihlerine göre sıralar; tutanağın resmî bir karar kaydı, anının ise sonradan anlatılmış kişisel tanıklık olduğunu belirler. Anlatıların aynı aşamayı konu edinip edinmediğini kontrol eder. Uygulamaya ait ödeme defterini de bularak gecikme bilgisini sınar. Çalışmasının sonunda kullandığı belgeleri gösteren bir araştırma raporu hazırlar.

  1. 1.16 puan
    Metinden konu/sorun belirleme, bilgi toplama, kaynağı inceleme ve kanıta dayalı ürün oluşturma aşamalarına birer örnek yazınız.
  2. 1.26 puan
    A ve B’nin farklı ifadeleri mutlaka çelişki midir? Belgenin amacı, tarihi ve anlattığı aşama bakımından nasıl inceleme yapılmalıdır?
  3. 1.34 puan
    C kaydını araştırmada kullanmadan önce hangi iki doğrulamayı yaparsınız? A ve B’yi sınamak için ek bir kaynak öneriniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Sorun: karar ile uygulama arasındaki fark. Toplama: tutanak, anı ve ödeme defterini bulma. İnceleme: tür, tarih ve anlatılan aşamayı karşılaştırma. Ürün: dayandığı belgeleri gösteren araştırma raporu.

Puanlama ölçütleri

  • Dört aşamayı uygun işlemlerle eşleştirir.3 puan
  • Örneklerini verilen araştırmadan seçer.3 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Karar tarihi ile fiilî uygulama farklı olabilir; ifadeler aynı olayı/aşamayı anlatıp anlatmadığı bakımından karşılaştırılmalıdır. Tutanak resmî karar, anı kişisel deneyim ve sonradan hatırlama içerir.

Puanlama ölçütleri

  • Karar-uygulama ayrımını kurar.3 puan
  • Tarih/amaç/bakış açısını eleştirel inceler.3 puan

1.3 · Örnek cevap / çözüm

C’nin yazarı, yayın tarihi, dayandığı belgeler ve aktarım zinciri araştırılır. Ek olarak uygulama defteri, gazete, fotoğraf veya ilgili kurum kaydı karşılaştırılabilir.

Puanlama ölçütleri

  • İki somut kaynak doğrulama adımı verir.2 puan
  • Soruyu sınayabilecek ek kaynak önerir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Tarihsel Bilginin Üretim Süreci · 15 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir tarih araştırması bir kasabada su dağıtımı konusunu inceliyor. A kaydı olay sırasında tutulmuş belediye tutanağı, B kaydı kırk yıl sonra yazılmış anı, C kaydı ise tarih ve yazarı belirtilmeyen bir internet metnidir. A kararın kabul edildiğini, B uygulamanın geciktiğini söylüyor. Bu belge özeti soru için kurgulanmıştır.

Araştırmacı önce kararın alınması ile uygulamanın başlaması arasındaki farkı açıklamayı amaçladığını yazar. Belgeleri tarihlerine göre sıralar; tutanağın resmî bir karar kaydı, anının ise sonradan anlatılmış kişisel tanıklık olduğunu belirler. Anlatıların aynı aşamayı konu edinip edinmediğini kontrol eder. Uygulamaya ait ödeme defterini de bularak gecikme bilgisini sınar. Çalışmasının sonunda kullandığı belgeleri gösteren bir araştırma raporu hazırlar.

  1. 2.16 puan
    Metinden konu/sorun belirleme, bilgi toplama, kaynağı inceleme ve kanıta dayalı ürün oluşturma aşamalarına birer örnek yazınız.
  2. 2.25 puan
    A ve B’nin farklı ifadeleri mutlaka çelişki midir? Belgenin amacı, tarihi ve anlattığı aşama bakımından nasıl inceleme yapılmalıdır?
  3. 2.34 puan
    C kaydını araştırmada kullanmadan önce hangi iki doğrulamayı yaparsınız? A ve B’yi sınamak için ek bir kaynak öneriniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Sorun: karar ile uygulama arasındaki fark. Toplama: tutanak, anı ve ödeme defterini bulma. İnceleme: tür, tarih ve anlatılan aşamayı karşılaştırma. Ürün: dayandığı belgeleri gösteren araştırma raporu.

Puanlama ölçütleri

  • Dört aşamayı uygun işlemlerle eşleştirir.3 puan
  • Örneklerini verilen araştırmadan seçer.3 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Karar tarihi ile fiilî uygulama farklı olabilir; ifadeler aynı olayı/aşamayı anlatıp anlatmadığı bakımından karşılaştırılmalıdır. Tutanak resmî karar, anı kişisel deneyim ve sonradan hatırlama içerir.

Puanlama ölçütleri

  • Karar-uygulama ayrımını kurar.3 puan
  • Tarih/amaç/bakış açısını eleştirel inceler.2 puan

2.3 · Örnek cevap / çözüm

C’nin yazarı, yayın tarihi, dayandığı belgeler ve aktarım zinciri araştırılır. Ek olarak uygulama defteri, gazete, fotoğraf veya ilgili kurum kaydı karşılaştırılabilir.

Puanlama ölçütleri

  • İki somut kaynak doğrulama adımı verir.2 puan
  • Soruyu sınayabilecek ek kaynak önerir.2 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

3. soru

Tarihsel Bilginin Üretim Süreci · 11 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir tarih araştırması bir limanın büyümesi konusunu inceliyor. A kaydı olay sırasında tutulmuş belediye tutanağı, B kaydı kırk yıl sonra yazılmış anı, C kaydı ise tarih ve yazarı belirtilmeyen bir internet metnidir. A kararın kabul edildiğini, B uygulamanın geciktiğini söylüyor. Bu belge özeti soru için kurgulanmıştır.

Araştırmacı önce kararın alınması ile uygulamanın başlaması arasındaki farkı açıklamayı amaçladığını yazar. Belgeleri tarihlerine göre sıralar; tutanağın resmî bir karar kaydı, anının ise sonradan anlatılmış kişisel tanıklık olduğunu belirler. Anlatıların aynı aşamayı konu edinip edinmediğini kontrol eder. Uygulamaya ait ödeme defterini de bularak gecikme bilgisini sınar. Çalışmasının sonunda kullandığı belgeleri gösteren bir araştırma raporu hazırlar.

  1. 3.14 puan
    Metinden konu/sorun belirleme, bilgi toplama, kaynağı inceleme ve kanıta dayalı ürün oluşturma aşamalarına birer örnek yazınız.
  2. 3.24 puan
    A ve B’nin farklı ifadeleri mutlaka çelişki midir? Belgenin amacı, tarihi ve anlattığı aşama bakımından nasıl inceleme yapılmalıdır?
  3. 3.33 puan
    C kaydını araştırmada kullanmadan önce hangi iki doğrulamayı yaparsınız? A ve B’yi sınamak için ek bir kaynak öneriniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

Sorun: karar ile uygulama arasındaki fark. Toplama: tutanak, anı ve ödeme defterini bulma. İnceleme: tür, tarih ve anlatılan aşamayı karşılaştırma. Ürün: dayandığı belgeleri gösteren araştırma raporu.

Puanlama ölçütleri

  • Dört aşamayı uygun işlemlerle eşleştirir.2 puan
  • Örneklerini verilen araştırmadan seçer.2 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

Karar tarihi ile fiilî uygulama farklı olabilir; ifadeler aynı olayı/aşamayı anlatıp anlatmadığı bakımından karşılaştırılmalıdır. Tutanak resmî karar, anı kişisel deneyim ve sonradan hatırlama içerir.

Puanlama ölçütleri

  • Karar-uygulama ayrımını kurar.2 puan
  • Tarih/amaç/bakış açısını eleştirel inceler.2 puan

3.3 · Örnek cevap / çözüm

C’nin yazarı, yayın tarihi, dayandığı belgeler ve aktarım zinciri araştırılır. Ek olarak uygulama defteri, gazete, fotoğraf veya ilgili kurum kaydı karşılaştırılabilir.

Puanlama ölçütleri

  • İki somut kaynak doğrulama adımı verir.2 puan
  • Soruyu sınayabilecek ek kaynak önerir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

4. soru

Tarihsel Bilginin Üretim Süreci · 11 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir tarih araştırması bir köyde okul açılması konusunu inceliyor. A kaydı olay sırasında tutulmuş belediye tutanağı, B kaydı kırk yıl sonra yazılmış anı, C kaydı ise tarih ve yazarı belirtilmeyen bir internet metnidir. A kararın kabul edildiğini, B uygulamanın geciktiğini söylüyor. Bu belge özeti soru için kurgulanmıştır.

Araştırmacı önce kararın alınması ile uygulamanın başlaması arasındaki farkı açıklamayı amaçladığını yazar. Belgeleri tarihlerine göre sıralar; tutanağın resmî bir karar kaydı, anının ise sonradan anlatılmış kişisel tanıklık olduğunu belirler. Anlatıların aynı aşamayı konu edinip edinmediğini kontrol eder. Uygulamaya ait ödeme defterini de bularak gecikme bilgisini sınar. Çalışmasının sonunda kullandığı belgeleri gösteren bir araştırma raporu hazırlar.

  1. 4.14 puan
    Metinden konu/sorun belirleme, bilgi toplama, kaynağı inceleme ve kanıta dayalı ürün oluşturma aşamalarına birer örnek yazınız.
  2. 4.24 puan
    A ve B’nin farklı ifadeleri mutlaka çelişki midir? Belgenin amacı, tarihi ve anlattığı aşama bakımından nasıl inceleme yapılmalıdır?
  3. 4.33 puan
    C kaydını araştırmada kullanmadan önce hangi iki doğrulamayı yaparsınız? A ve B’yi sınamak için ek bir kaynak öneriniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

4.1 · Örnek cevap / çözüm

Sorun: karar ile uygulama arasındaki fark. Toplama: tutanak, anı ve ödeme defterini bulma. İnceleme: tür, tarih ve anlatılan aşamayı karşılaştırma. Ürün: dayandığı belgeleri gösteren araştırma raporu.

Puanlama ölçütleri

  • Dört aşamayı uygun işlemlerle eşleştirir.2 puan
  • Örneklerini verilen araştırmadan seçer.2 puan

4.2 · Örnek cevap / çözüm

Karar tarihi ile fiilî uygulama farklı olabilir; ifadeler aynı olayı/aşamayı anlatıp anlatmadığı bakımından karşılaştırılmalıdır. Tutanak resmî karar, anı kişisel deneyim ve sonradan hatırlama içerir.

Puanlama ölçütleri

  • Karar-uygulama ayrımını kurar.2 puan
  • Tarih/amaç/bakış açısını eleştirel inceler.2 puan

4.3 · Örnek cevap / çözüm

C’nin yazarı, yayın tarihi, dayandığı belgeler ve aktarım zinciri araştırılır. Ek olarak uygulama defteri, gazete, fotoğraf veya ilgili kurum kaydı karşılaştırılabilir.

Puanlama ölçütleri

  • İki somut kaynak doğrulama adımı verir.2 puan
  • Soruyu sınayabilecek ek kaynak önerir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.