10. Sınıf Tarih · 1. dönem 1. yazılı · TAR.10.1.1

10. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı: 1040-1299 Yılları Arasındaki Önemli Askerî Mücadeleler Soruları

Dandanakan’dan Kösedağ’a savaşları tarih şeridinde sıralama, özelliklerini belirleme ve etkilerini benzerlik ve farklılıklarıyla karşılaştırma.

Resmî öğrenme çıktısı

1. ünite: türkistan’dan türkiye’ye (1040-1299) · Türkistan’dan Türkiye’ye Uzanan Süreçte Meydana Gelen Önemli Askerî Mücadeleler

TAR.10.1.1. Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme

1. soru

1040-1299 Yılları Arasındaki Önemli Askerî Mücadeleler · 14 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir zaman çizelgesinde aşağıdaki iki askerî mücadele yer alıyor. Öğrenciler bu olayları yalnız tarih ezberiyle değil siyasi sonuçlarıyla ilişkilendirecektir.

İnceleme verileri
Tarih	Mücadele
1071	Malazgirt
1176	Miryokefalon

Dönemin daha geniş çerçevesini kurmak için şu gelişmeler de çalışma kartlarına yazılmıştır: Dandanakan (1040), Pasinler (1048), Malazgirt (1071), Miryokefalon (1176), Hıttin (1187) ve Kösedağ (1243). Siyasi sonuçları değerlendirirken olayların sırası ile uzun dönemli değişimler birbirinden ayrılacaktır.

Yanıtla Adım adım çöz

1.18 puan
İki mücadelenin Türk tarihi bakımından birer önemli sonucunu yazınız. Aynı yüzyılda gerçekleşip gerçekleşmediklerini belirtiniz.
1.26 puan
Çalışma kartlarındaki altı mücadeleyi eskiden yeniye sıralayınız. Kronolojik sıralamanın tek başına iki olay arasında neden-sonuç ilişkisi kurmak için yeterli olup olmadığını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

Malazgirt Anadolu’ya yönelik Türk yerleşmesini hızlandırır; Miryokefalon Bizans’ın Türkleri Anadolu’dan çıkarma girişimlerinin başarısızlığı bakımından önemlidir. Tarihler sırasıyla 11. ve 12. yüzyıllardadır.

Puanlama ölçütleri

İki sonucu doğru bağlar.4 puan
Yüzyılları doğru belirler.4 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

Dandanakan, Pasinler, Malazgirt, Miryokefalon, Hıttin, Kösedağ. Önce-sonra ilişkisi tek başına nedensellik göstermez; gelişmeleri bağlayan siyasi, askerî ve toplumsal kanıtlar gerekir.

Puanlama ölçütleri

Kronolojiyi doğru oluşturur.3 puan
Zamansal sıra ile neden-sonucu ayırır.3 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

1040-1299 Yılları Arasındaki Önemli Askerî Mücadeleler · 13 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir zaman çizelgesinde aşağıdaki iki askerî mücadele yer alıyor. Öğrenciler bu olayları yalnız tarih ezberiyle değil siyasi sonuçlarıyla ilişkilendirecektir.

İnceleme verileri
Tarih	Mücadele
1187	Hıttin
1243	Kösedağ

Yanıtla Adım adım çöz

2.17 puan
İki mücadelenin Türk tarihi bakımından birer önemli sonucunu yazınız. Aynı yüzyılda gerçekleşip gerçekleşmediklerini belirtiniz.
2.26 puan
Çalışma kartlarındaki altı mücadeleyi eskiden yeniye sıralayınız. Kronolojik sıralamanın tek başına iki olay arasında neden-sonuç ilişkisi kurmak için yeterli olup olmadığını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

Hıttin Haçlılara karşı Selahaddin Eyyubi’nin başarısı ve Kudüs’ün geri alınmasına giden süreç; Kösedağ Türkiye Selçuklularının Moğol baskısına girmesiyle ilişkilidir. Tarihler sırasıyla 12. ve 13. yüzyıllardadır.

Puanlama ölçütleri

İki sonucu doğru bağlar.4 puan
Yüzyılları doğru belirler.3 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Dandanakan, Pasinler, Malazgirt, Miryokefalon, Hıttin, Kösedağ. Önce-sonra ilişkisi tek başına nedensellik göstermez; gelişmeleri bağlayan siyasi, askerî ve toplumsal kanıtlar gerekir.

Puanlama ölçütleri

Kronolojiyi doğru oluşturur.3 puan
Zamansal sıra ile neden-sonucu ayırır.3 puan

3. soru

1040-1299 Yılları Arasındaki Önemli Askerî Mücadeleler · 8 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir zaman çizelgesinde aşağıdaki iki askerî mücadele yer alıyor. Öğrenciler bu olayları yalnız tarih ezberiyle değil siyasi sonuçlarıyla ilişkilendirecektir.

İnceleme verileri
Tarih	Mücadele
1040	Dandanakan
1071	Malazgirt

Yanıtla Adım adım çöz

3.14 puan
İki mücadelenin Türk tarihi bakımından birer önemli sonucunu yazınız. Aynı yüzyılda gerçekleşip gerçekleşmediklerini belirtiniz.
3.24 puan
Çalışma kartlarındaki altı mücadeleyi eskiden yeniye sıralayınız. Kronolojik sıralamanın tek başına iki olay arasında neden-sonuç ilişkisi kurmak için yeterli olup olmadığını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

Dandanakan Büyük Selçuklu Devleti’nin kuruluşuyla; Malazgirt Anadolu’da Türk yerleşmesinin hızlanmasıyla ilişkilidir. Tarihler sırasıyla 11. ve 11. yüzyıllardadır.

Puanlama ölçütleri

İki sonucu doğru bağlar.2 puan
Yüzyılları doğru belirler.2 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

Dandanakan, Pasinler, Malazgirt, Miryokefalon, Hıttin, Kösedağ. Önce-sonra ilişkisi tek başına nedensellik göstermez; gelişmeleri bağlayan siyasi, askerî ve toplumsal kanıtlar gerekir.

Puanlama ölçütleri

Kronolojiyi doğru oluşturur.2 puan
Zamansal sıra ile neden-sonucu ayırır.2 puan

4. soru

1040-1299 Yılları Arasındaki Önemli Askerî Mücadeleler · 11 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

İncele Soru ve verilenler

Bir zaman çizelgesinde aşağıdaki iki askerî mücadele yer alıyor. Öğrenciler bu olayları yalnız tarih ezberiyle değil siyasi sonuçlarıyla ilişkilendirecektir.

İnceleme verileri
Tarih	Mücadele
1048	Pasinler
1243	Kösedağ

Yanıtla Adım adım çöz

4.16 puan
İki mücadelenin Türk tarihi bakımından birer önemli sonucunu yazınız. Aynı yüzyılda gerçekleşip gerçekleşmediklerini belirtiniz.
4.25 puan
Çalışma kartlarındaki altı mücadeleyi eskiden yeniye sıralayınız. Kronolojik sıralamanın tek başına iki olay arasında neden-sonuç ilişkisi kurmak için yeterli olup olmadığını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

4.1 · Örnek cevap / çözüm

Pasinler Selçuklu-Bizans mücadelesinde erken önemli karşılaşmalardandır; Kösedağ sonrasında Türkiye Selçuklularının siyasi bağımsızlığı zayıflar. Tarihler sırasıyla 11. ve 13. yüzyıllardadır.

Puanlama ölçütleri

İki sonucu doğru bağlar.3 puan
Yüzyılları doğru belirler.3 puan

4.2 · Örnek cevap / çözüm

Dandanakan, Pasinler, Malazgirt, Miryokefalon, Hıttin, Kösedağ. Önce-sonra ilişkisi tek başına nedensellik göstermez; gelişmeleri bağlayan siyasi, askerî ve toplumsal kanıtlar gerekir.

Puanlama ölçütleri

Kronolojiyi doğru oluşturur.3 puan
Zamansal sıra ile neden-sonucu ayırır.2 puan

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 3 soru Senaryo 2: 2 soru Senaryo 3: 1 soru

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.