2026–2027 ORTAK YAZILIYA HAZIRLIKÜcretsiz kayıt ol

11. Sınıf Fizik · 1. dönem 1. yazılı · FİZ.11.1.4

11. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı: Newton’ın Hareket Yasaları Soruları

Eylemsizlik, F = m · a veri setinden ivme-kuvvet-kütle ilişkisi, etki-tepki; yaygın yanlış önermeleri sınama.

Resmî öğrenme çıktısı

Kuvvet ve hareket · Newton'ın Hareket Yasaları

FİZ.11.1.4. Newton'ın Hareket Yasaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme

1. soru

Newton’ın Hareket Yasaları · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir deney arabası, yatay ve sürtünmesiz kabul edilen rayda doğu yönünde hareket etmektedir. Arabanın toplam kütlesi 3 kg’dır. Arabaya üç zaman aralığında farklı yatay kuvvetler uygulanmış ve hız–zaman grafiği aşağıdaki gibi elde edilmiştir. Doğu yönü pozitif seçilmiştir. Grafikte ardışık noktalar arasındaki parçalar doğrusaldır.

02264664Zaman (s)Hız (m/s)
Şeklin tamamını görmek için yatay kaydırabilirsiniz.
I: 0–2 s, II: 2–4 s, III: 4–6 s zaman aralıkları.
  1. 1.14 puan
    Üç zaman aralığının her birinde ivmeyi ve yatay bileşke kuvveti yönleriyle hesaplayınız.
  2. 1.22 puan
    II. aralıktaki hareketi Newton’ın eylemsizlik yasasıyla açıklayınız. III. aralıkta hareket ve ivme yönleri aynı mıdır?
  3. 1.32 puan
    I ve III. aralıklardaki bileşke kuvvetler ile ivmeleri karşılaştırınız. Kütle sabitken kuvvet ile ivme arasında nasıl bir ilişki vardır?
  4. 1.42 puan
    Arabanın kütlesi iki katına çıkarılıp başlangıç hızı, kuvvetler ve uygulanma süreleri aynı tutulursa yeni hız–zaman grafiğini çiziniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 · Örnek cevap / çözüm

İvmeler sırasıyla 2, 0, -1 m/s²; kuvvetler 6, 0, -3 N’dir. Pozitif doğu, negatif batıyı gösterir; sıfır kuvvetin yönü yoktur.

Puanlama ölçütleri

  • Üç eğimden ivmeleri doğru hesaplar.2 puan
  • Fnet=ma ile üç kuvveti yönleriyle belirler.2 puan

1.2 · Örnek cevap / çözüm

II’de net kuvvet ve ivme sıfırdır; araç 6 m/s sabit hızla doğuya gider. III’te hız pozitifken ivme negatiftir; araç doğuya giderken yavaşlar.

Puanlama ölçütleri

  • II. aralığı eylemsizlikle açıklar.1 puan
  • III. aralıkta hız ile ivmenin zıt yönlü olduğunu belirtir.1 puan

1.3 · Örnek cevap / çözüm

İvme ile net kuvvet aynı yönlüdür. Kuvvet büyüklükleri 6 ve 3 N; ivme büyüklükleri 2 ve 1 m/s²’dir. Sabit kütlede kuvvet ile ivme doğru orantılıdır.

Puanlama ölçütleri

  • Grafiğin iki aralığındaki büyüklükleri karşılaştırır.1 puan
  • Kuvvet ve ivmenin yön/büyüklük ilişkisini açıklar.1 puan

1.4 · Örnek cevap / çözüm

İvmeler yarıya iner: 1, 0, -0,5 m/s². Grafik (0;2), (2;4), (4;4), (6;3) noktalarını doğrusal parçalarla birleştirir.

Puanlama ölçütleri

  • Yeni ivmeleri doğru hesaplar.1 puan
  • Yeni hız değerlerini ve eksenleri doğru çizerek gösterir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

2. soru

Newton’ın Hareket Yasaları · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir okulun robotik kulübü, deney arabasına uygulanan kuvvetin ve arabanın toplam kütlesinin harekete etkisini araştırmaktadır. Denemeler yatay ve sürtünmesiz kabul edilen aynı rayda yapılmaktadır. Her denemede araba ilk hızsız bırakılır; kuvvet yatay yönde sabittir. Aynı yöndeki hız değişimleri aşağıdaki gözlem tablosuna kaydedilmiştir.

Kuvvet–kütle denemeleri
DenemeToplam kütleUygulanan kuvvetHer saniyedeki hız artışı
ImF2 m/s
IIm2F4 m/s
III2mF1 m/s
Tablonun tamamını görmek için yatay kaydırabilirsiniz.
  1. 2.14 puan
    I–II ve I–III denemelerini ayrı ayrı karşılaştırınız. Sabit tutulan değişkeni belirterek bileşke kuvvet, kütle ve ivme arasındaki ilişkileri yazınız. Bu ilişkileri tek bağıntıyla gösteriniz.
  2. 2.22 puan
    I. denemedeki araba hareket ederken uygulanan kuvvet kaldırılıyor. Arabanın hemen duracağı görüşünü verilen koşullara göre değerlendiriniz.
  3. 2.32 puan
    Motor arabaya kuvvet uygularken araba da motora eşit büyüklükte, zıt yönlü kuvvet uygular. Bu kuvvetler neden arabanın hızlanmasını engellemez?
  4. 2.42 puan
    I. denemede uygulanan kuvvet 4 N olduğuna göre III. denemedeki arabaya 3 m/s² ivme kazandırmak için gereken kuvveti hesaplayınız.
Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 · Örnek cevap / çözüm

I–II’de kütle sabit; kuvvet iki katına çıkınca ivme 2’den 4 m/s²’ye çıkar. I–III’te kuvvet sabit; kütle iki katına çıkınca ivme 2’den 1 m/s²’ye iner. Fnet=ma.

Puanlama ölçütleri

  • Kütle sabitken kuvvet–ivme doğru orantısını açıklar.2 puan
  • Kuvvet sabitken kütle–ivme ters orantısını açıklar.1 puan
  • Fnet=ma bağıntısını doğru yazar.1 puan

2.2 · Örnek cevap / çözüm

Sürtünmesiz rayda yatay net kuvvet sıfır olur; araba kuvvet kaldırıldığı andaki hızını korur. Net kuvvet hareketi sürdürmek için değil hız vektörünü değiştirmek için gereklidir.

Puanlama ölçütleri

  • Sabit hızla devam edeceğini belirtir.1 puan
  • Net kuvvet sıfır durumunu eylemsizlikle ilişkilendirir.1 puan

2.3 · Örnek cevap / çözüm

Etki ve tepki kuvvetleri farklı cisimlere etki eder; aynı cismin kuvvet toplamında birbirini götürmez. Arabaya etki eden net kuvvet sıfır olmadığında araba ivmelenir.

Puanlama ölçütleri

  • Kuvvetlerin farklı cisimlere etki ettiğini belirtir.1 puan
  • Arabanın kendi net kuvvetiyle ivmelendiğini açıklar.1 puan

2.4 · Örnek cevap / çözüm

İlk kütle m=4/2=2 kg; III. denemede 2m=4 kg. Gerekli kuvvet 4×3=12 N.

Puanlama ölçütleri

  • İlk ve üçüncü denemedeki kütleyi doğru bulur.1 puan
  • Gerekli kuvveti doğru hesaplar.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

3. soru

Newton’ın Hareket Yasaları · 10 puan

Veriyi yorumlama ve gerekçeli çıkarım · Orta

Bir deney arabası, yatay ve sürtünmesiz kabul edilen rayda doğu yönünde hareket etmektedir. Arabanın toplam kütlesi 4 kg’dır. Arabaya üç zaman aralığında farklı yatay kuvvetler uygulanmış ve hız–zaman grafiği aşağıdaki gibi elde edilmiştir. Doğu yönü pozitif seçilmiştir. Grafikte ardışık noktalar arasındaki parçalar doğrusaldır.

0421041064Zaman (s)Hız (m/s)
Şeklin tamamını görmek için yatay kaydırabilirsiniz.
I: 0–2 s, II: 2–4 s, III: 4–6 s zaman aralıkları.
  1. 3.14 puan
    Üç zaman aralığının her birinde ivmeyi ve yatay bileşke kuvveti yönleriyle hesaplayınız.
  2. 3.22 puan
    II. aralıktaki hareketi Newton’ın eylemsizlik yasasıyla açıklayınız. III. aralıkta hareket ve ivme yönleri aynı mıdır?
  3. 3.32 puan
    I ve III. aralıklardaki bileşke kuvvetler ile ivmeleri karşılaştırınız. Kütle sabitken kuvvet ile ivme arasında nasıl bir ilişki vardır?
  4. 3.42 puan
    Arabanın kütlesi iki katına çıkarılıp başlangıç hızı, kuvvetler ve uygulanma süreleri aynı tutulursa yeni hız–zaman grafiğini çiziniz.
Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 · Örnek cevap / çözüm

İvmeler sırasıyla 3, 0, -3 m/s²; kuvvetler 12, 0, -12 N’dir. Pozitif doğu, negatif batıyı gösterir; sıfır kuvvetin yönü yoktur.

Puanlama ölçütleri

  • Üç eğimden ivmeleri doğru hesaplar.2 puan
  • Fnet=ma ile üç kuvveti yönleriyle belirler.2 puan

3.2 · Örnek cevap / çözüm

II’de net kuvvet ve ivme sıfırdır; araç 10 m/s sabit hızla doğuya gider. III’te hız pozitifken ivme negatiftir; araç doğuya giderken yavaşlar.

Puanlama ölçütleri

  • II. aralığı eylemsizlikle açıklar.1 puan
  • III. aralıkta hız ile ivmenin zıt yönlü olduğunu belirtir.1 puan

3.3 · Örnek cevap / çözüm

İvme ile net kuvvet aynı yönlüdür. Kuvvet büyüklükleri 12 ve 12 N; ivme büyüklükleri 3 ve 3 m/s²’dir. Sabit kütlede kuvvet ile ivme doğru orantılıdır.

Puanlama ölçütleri

  • Grafiğin iki aralığındaki büyüklükleri karşılaştırır.1 puan
  • Kuvvet ve ivmenin yön/büyüklük ilişkisini açıklar.1 puan

3.4 · Örnek cevap / çözüm

İvmeler yarıya iner: 1,5, 0, -1,5 m/s². Grafik (0;4), (2;7), (4;7), (6;4) noktalarını doğrusal parçalarla birleştirir.

Puanlama ölçütleri

  • Yeni ivmeleri doğru hesaplar.1 puan
  • Yeni hız değerlerini ve eksenleri doğru çizerek gösterir.1 puan

Aynı doğru sonuca ulaşan geçerli yöntemler ve anlamı koruyan ifadeler kabul edilir. Her ölçüt bağımsız değerlendirilir; karşılanmayan ölçüt 0 puandır. Yazma görevlerinde örnek metni aynen yazmak gerekmez.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Diğer konular

Sorular, örnek çözümler ve puanlama ölçütleri OYSS Akademi için yeniden hazırlanmıştır. Resmî MEB sorusu veya onaylı sınav değildir.