5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Senaryo 2

Bir sınıf Ay yüzeyindeki izlerin neden uzun süre korunabildiğini araştırıyor. Öğretmen, gerçek bir göreve ait olmayan şu karşılaştırma kaydını veriyor. Aynı büyüklükte iki izden biri Ay yüzeyinde, diğeri Dünya’da açık bir kumsalda oluşturulmuş kabul ediliyor.

Bir öğrenci masanın ortasına Dünya modelini, eline bir yüzüne yıldız yapıştırılmış Ay topunu alıyor. Masanın çevresinde dört konumda durup topun yıldızlı yüzünü hep Dünya’ya çeviriyor. Şemadaki oklar yıldızlı yüzün baktığı yönü gösteriyor. Çizim yukarıdan görünüm ve ölçeksizdir.

Görseli büyüt

Ay’ın kendi ekseni çevresindeki dönme süresi ile Dünya çevresindeki dolanma süresi yaklaşık 27,3 gündür.

Bir gözlem defterinden dört çizim kopmuştur. Çizimlerde aydınlık kısım açık renklidir ve hepsi aynı gözlem yönüyle hazırlanmıştır. Defterdeki tek tarih notu “Dolunay 6 Kasım akşamı gözlendi.” şeklindedir. Bir evre döngüsü yaklaşık 29,5 gündür.

Görseli büyüt

Karanlık odada sabit bir lamba Güneş’i, bir öğrencinin başı Dünya’yı, beyaz top Ay’ı temsil ediyor. Öğrenci topu üç konumda tutuyor. A ve B’de top tam aynı düzleme getirilmez; böylece başın veya topun gölgesi diğerini kapatmaz. Şema yukarıdan görünüm ve ölçeksizdir.

Görseli büyüt

Bir sınıf aynı bakış yönünü koruyarak Ay’ın görünümünü yaklaşık birer hafta arayla kaydetmiştir. Aydınlık görünen bölgeler açık renkle gösterilmiştir. Ay’ın büyüklüğü değişmemektedir; çizimler görünen aydınlık kısmı göstermektedir.

Görseli büyüt

Bir bilim fuarında gök cisimlerinin boyutlarını temsil eden bir model kurulacaktır. Modelde kullanılabilecek topların çapları aşağıdadır. Öğretmen bu modelin gerçek uzaklıkları göstermediğini, yalnızca gök cisimleri arasındaki yaklaşık çap oranını temsil edeceğini belirtmiştir.

İkinci bir gösterimde eşit büyüklükte iki kartondan biri göze yakın, diğeri uzak tutuluyor. Yakındaki karton daha büyük görünüyor.

Bir hareketli Güneş–Dünya–Ay modeli için iki mekanizma çizilmiştir. Bağlantı çizgileri hangi cismin hangisinin çevresinde dolandığını temsil eder; gerçek uzaklık ve boyutlar gösterilmez.

Görseli büyüt